ورق سیاه چیست؟ بررسی مفهوم و کاربرد ورق سیاه
یکی از مقاطع پرطرفدار در میان فعالان اقتصادی، ورق سیاه است. به نحوی که این محصول در سطح جهان بازارهای بسیار جذابی برای بازرگانان دارد، لذا کشورهای زیادی این روزها تلاش می‌کنند با استفاده از تکنولوژی روز دنیا این نوع ورق‌ها را با کیفیت بالایی تولید و به نوعی ارزآوری مناسبی ایجاد نمایند. در شرایط […]
یکی از مقاطع پرطرفدار در میان فعالان اقتصادی، ورق سیاه است. به نحوی که این محصول در سطح جهان بازارهای بسیار جذابی برای بازرگانان دارد، لذا کشورهای زیادی این روزها تلاش می‌کنند با استفاده از تکنولوژی روز دنیا این نوع ورق‌ها را با کیفیت بالایی تولید و به نوعی ارزآوری مناسبی ایجاد نمایند. در شرایط فعلی، کشور چین از بزرگترین تولیدکنندگان ورق سیاه در این عرصه محسوب می‌شود و توانسته به خوبی بازارهای بین‌المللی را تحت تاثیر قرار دهد و کشورهای هند، ژاپن، کره‌جنوبی و آمریکا نیز به ترتیب بیشترین سرمایه‌گذاری را در این بخش انجام داده‌اند. در این مطلب می‌خواهیم ضمن معرفی کامل ورق سیاه، در خصوص کاربرد، انواع، مزایا و معایب آنها توضیحات مختصری برای خوانندگان ارائه نماییم.
ورق سیاه چیست؟
در تعریف علم متالورژی به ورق ساخته شده از فولاد در فرآیند نورد گرم(Hot Rolling) در دمای بالای 930 درجه سانتیگراد بعد از عملیات فشاری و فرم‌پذیری، ورق فولادی نورد گرم و یا به اختصار ورق سیاه(Hot rolled mild steel) می‌گویند. مهمترین دلیل نامگذاری این محصول وجود اکسیداسیون و زنگ‌زدگی و در نتیجه مات و عدم براقی آنها است که در میان خانواده بزرگ فولاد به این نام معروف شده است. آنها بر پایه کیفیت مواد اولیه، نوع آلیاژ، سایز، ضخامت و کاربرد به دسته‌های گوناگونی تقسیم می‌شوند و البته هر کدام دارای کاربردها، آنالیز شیمیایی و خواص مکانیکی مختلفی هستند. نکته قابل توجه اینکه این نوع ورق‌ها بر اساس دو استاندارد DIN 17100 و BS EN 10025 در سراسر دنیا تولید و به بازار عرضه می‌شوند. نکته دیگر اینکه تولیدکنندگان برای تجارت راحتر این مقطع از مدت ها قبل جدول وزنی ورق سیاه را در سطح بین الملل تهیه و عرضه کردند تا از این طریق بتوان خرید و فروش آن را تسهیل کرد. هر چند ورق‌های سیاه در ابعاد و سایزهای مختلف تولید می‌شوند، ولی اندازه رایج آنها در تمامی کشورها شامل موارد زیر است.
- طول: بدون محدودیت
- عرض: از 100 سانتی‌متر تا 200 سانتی‌متر
- ضخامت:5/1 تا 100 میلیمتر
در مراحل تولید این محصول، ابتدا اسلب‌ها در کوره‌های پیش‌گرم تا 1300 درجه سانتیگراد حرارت می‌بینند تا از این طریق تمام معایب آنها برطرف شود. به همین دلیل، این موضوع در کیفیت محصول نهایی دارای اهمیت زیادی است. در ادامه اسلب‌ها خنک‌کاری و پوسته‌زدایی می‌شوند و به سمت غلتک‌های کاهش ضخامت حرکت می‌کنند و از آنجا به مرحله جعبه کلاف می‌رسند تا دوباره خنک‌کاری شده و در نهایت مطابق با سفارش مشتریان برش خورند.
کاربردهای کلی ورق سیاه
به گفته مهندسان و طراحان، این مقطع به دلیل ویژگی‌های فیزیکی و مکانیکی، پایه و اساس محصولات فولادی زیادی است. ورق‌های‌سیاه به دلیل کیفیت و مقاومت بالایی که دارند، به غیر از تولید انواع پروفیل در صنایع گوناگونی به شکل مستقیم مورد استفاده قرار می‌گیرند که شامل مواردی چون صنعت خودروسازی و ماشین‌آلات، مخازن کشتی‌ها و تانکرها، صنعت پتروشیمی و همچنین تجهیزات جاده‌ای می‌باشد. در ادامه تصمیم داریم سایر کاربردهای رایج این ورق را خدمت علاقه‌مندان ارائه دهیم تا شناخت کافی نسبت به این موضوع به دست آورند.
- صنعت ساختمان
به دلیل استفاده این ورق‌ها در بخش‌هایی مختلف، از مواد ساختاری و اصلی ساختمان‌ها به حساب می‌آیند. معمولا ورق‌های سیاه در قسمت‌های تیرها و ستون‌ها، پوشش‌های بتنی، کاربرد در سیستم‌های سازه‌ای، طراحی دیوارها، سقف‌ها و کاورها، تخریب و بازسازی، نمای ساختمان، نصب سیستم‌های تهویه و گرمایش، سیستم‌های حمل و نقل درون ساختمان مورد استفاده گسترده‌ای قرار می‌گیرند. از کاربردی ترین نوع این محصولات در صنعت ساختمان سازی ورق سیاه st37 است که به نام فولاد نرمه در میان مصرف کنندگان شناخته می شود. آنها به دلیل درصد کربن پایین و انعطاف پذیری بالا بسیار مورد توجه کارشناسان قرار دارند. معمولا قیمت ورق سیاه ST37 از سایر انواع بیشتر است؛ این محصول مقاومت و انعطاف‌پذیری بالایی دارد، به همین دلیل مقطع مورد علاقه سازندگان سازه یا ساختمان می‌باشد.
- تجهیزات نفت و گاز
این نوع ورق‌ها در شرایط دشوار طبیعی از خود مقاومت بالایی را نشان می‌دهند و دقیقا به همین دلیل است که اکثر کشورها به شکل گسترده اقدام به تولید و حتی صادرات آن کرده‌اند. بر همین اساس در صنعت نفت و گاز شاهد بکارگیری این نوع ورق‌ها در بخش‌هایی مانند خطوط لوله، مخازن نفتی و گازی، سیستم‌های‌حفاری، تجهیزات تولید و پردازش، پلتفرم‌های حفاری دریایی و موارد دیگر می‌باشیم. با توجه به اینکه ایران دارای منابع عظیم نفت و گاز است، استفاده از این محصولات باکیفیت امری مهم و کلیدی به نظر می‌رسد.
- سیستم‌های حفاری
دنیای صنعت برای رشد و گسترش به شدت نیازمند ورق‌های‌سیاه است و تجربه نشان داده آنها جزء کلیدی و مهم تجهیزات و قطعات به حساب می‌آیند. در حفاری نفت و گاز ناخواسته نیازمند تجهیزات و قطعات مقاوم هستیم و در وضعیت کنونی مهندسان محصولی بهتر و کاملتر از این نوع ورق‌ها نمی‌شناسند. در ساخت تجهیزات‌حفاری، پوشش‌لوله‌ها، بدنه‌های‌سازه، قطعات‌جانبی، قطعات انتقال مکانیکی، تجهیزات پایدار‌سازی چاه، لوله‌های حفاری و پوشش‌های ضد‌سایش معمولا ترجیح داده می‌شود که از این نوع مقطع فولادی استفاده شود.
لازم به توضیح است که ورق‌سیاه به طور وسیع در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد که پرداختن به تمامی آنها از حوصله این مطلب خارج است. لذا به این موضوع اکتفا می‌کنیم که محصول مورد نظر در اکثر صنایع(انواع آبگرمکن، تجهیزات‌کشاورزی، تولید رینگ و چرخ، صنایع فلزی سنگین، ادوات‌جنگی، سدسازی، تولید سیلندرهای گاز و غیره) به صورت مستقیم و غیر‌مستقیم کاربرد دارد و این باعث رونق بازارهای داخلی و بین‌المللی شده است.
انواع ورق سیاه
- ورق سیاه رول شده
این محصول با نام‌های کلاف یا کویل هم شناخته می‌شوند و معمولا در ضخامت‌های مشخص با عرض‌های 1000، 1250 و 2000 میلیمتر و طول استاندارد جهانی به مشتریان عرضه می‌شوند. آنها که در حرارت بالا تولید می‌شوند، دارای کیفیت و مقاومت زیادی هستند. از ویژگی‌های آنها می‌توان به مقاومت مکانیکی، فرآیند پذیری بالا، کاربردهای ساختمانی، کاربردهای خودروسازی، تولید لوله‌ها، قطعات مکانیکی و تولید ظروف گرمایی اشاره کرد.
- ورق سیاه فابریک(شیت فابریک)
این ورق‌ها در ضخامت بالای 15 میلیمتر به بالا تولید می‌شوند، بر همین اساس در هر سایزی قابل خرید نمی‌باشند. این نوع محصولات در بازارهای جهانی خریداران فراوانی دارند و معمولا تاجران و فعالان بازار از هر فرصتی برای تهیه این محصولات استفاده می‌کنند، چون دارای کاربردهای فراوانی بوده و به راحتی قابل فروش هستند. مخصوصا اگر آنها توسط برند و یا کارخانه‌ای معتبر تولید شده باشند.
مزایا و معایب ورق سیاه
آنها آنقدر در میان اهالی صنعت محبوب هستند که صحبت کردن در مورد مزایای آن کار بیهوده‌ای به نظر می‌رسد. باید بپذیریم که این مقطع به دلیل نقاط مثبت فراوان، امروزه تبدیل به یکی از پرفروش‌ترین محصولات فولادی در جهان شده است و حتی کشور چین به عنوان تولیدکننده برتر فولاد جهان، سرمایه‌گذاری وسیعی را در این حوزه انجام داده است. مهمترین نکات مثبت این ورق‌ها شامل مقاومت مکانیکی، قابلیت فرآیند پذیری، قیمت مناسب، مقاومت به خوردگی، قابلیت ارتقاء با پوشش‌ها، کاربرد گسترده و حفاظت از محیط‌زیست می‌باشد، به همین دلیل مورد استقبال جهانی قرار گرفته است.
به شکل طبیعی هر محصولی دارای معایب و مزایایی است که ما در این مطلب به گوشه‌ای از مزایای ورق سیاه اشاره کردیم، ولی در ادامه مصمم هستیم به بخشی از معایب آن نیز اشاره کنیم. حساسیت به خوردگی، وزن نسبتا بالا، نیاز به حفاظت و پوشش، تحمل شرایط محیطی خاص، قابلیت انتشار حرارت محدود و در نهایت آسیب‌پذیری به ضربه از جمله مهمترین معایب این مقاطع به حساب می‌آید.
در پایان
ورق سیاه در صنعت فولاد تبدیل به محصولی کلیدی و مهم شده است. با بررسی بازارهای بین‌المللی درمی‌یابیم که کشورهای زیادی تاکنون در این زمینه سرمایه‌گذاری کرده‌اند و یا حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس هم تلاش می‌کنند با تولید باکیفیت، بازارهای کشورهای همسایه را در اختیار بگیرند. با این روند به نظر می‌رسد که در آینده‌ای نزدیک با ظهور تولیدکنندگان جدید، عرصه بر بزرگان صنعت فولاد تنگ شود.
دیدگاهتان را بنویسید