قحطی تقاضا در راه است؟ جوانان شاغل زیر خط فقر زندگی می‌کنند
هشدار درباره سقوط قدرت خرید و ورود اقتصاد به «قحطی تقاضا» آیا تا به حال احساس کرده‌اید که با وجود کار کردن طولانی، باز هم هشت‌تان گرو نه‌تان است؟ حسین ایمانی جاجرمی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تهران، در گفتگو با اقتصادنیوز هشداری جدی می‌دهد: ما در حال حرکت به سمت وضعیتی خطرناک به نام «قحطی […]
هشدار درباره سقوط قدرت خرید و ورود اقتصاد به «قحطی تقاضا»
آیا تا به حال احساس کرده‌اید که با وجود کار کردن طولانی، باز هم هشت‌تان گرو نه‌تان است؟ حسین ایمانی جاجرمی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تهران، در گفتگو با اقتصادنیوز هشداری جدی می‌دهد: ما در حال حرکت به سمت وضعیتی خطرناک به نام «قحطی تقاضا» هستیم؛ شرایطی که مغازه‌ها پر از کالا هستند، اما جیب مردم خالی‌تر از آن است که بتوانند چیزی بخرند.
قحطی تقاضا چیست و چرا خطرناک است
برخلاف قحطی‌های قدیمی که در آن مواد غذایی پیدا نمی‌شد، در «قحطی تقاضا» همه‌چیز در بازار هست، اما توان خرید مردم چنان سقوط کرده که مشتری وجود ندارد. جاجرمی معتقد است شرایط امروز ایران شباهت‌های نگران‌کننده‌ای به مسیر طی‌شده در ونزوئلا دارد. کاهش شدید ارزش پول ملی باعث شده حتی غذاهای ساده‌ای مثل ساندویچ هم برای بسیاری از خانواده‌ها به یک کالای لوکس تبدیل شود.
پدیده‌ای تلخ به نام «شاغلان فقیر»
شاید شوکه‌کننده باشد، اما طبق آمارهای مرکز پژوهش‌های مجلس، ۸۹ درصد از خانوار‌هایی که زیر خط فقر هستند، سرپرست شاغل دارند! این یعنی داشتن شغل دیگر تضمینی برای رفاه نیست. جوانی که صبح تا شب کار می‌کند، بخش عظیمی از درآمدش را باید صرف اجاره مسکن کند و عملاً پولی برای سایر نیازهای زندگی باقی نمی‌ماند. در کشورهای دیگر، دولت‌ها با طرح‌هایی مثل «مسکن اجتماعی» یا کنترل اجاره، اجازه نمی‌دهند جوانان تازه‌وارد به بازار کار، زیر فشار هزینه‌ها له شوند، اما در ایران سیستم حمایتی از سرعت تورم جا مانده است.
ریشه مشکل کجاست
این استاد دانشگاه، مشکل اصلی را در مدیریت کشور می‌بیند:
مدیران سیاسی به جای متخصصان: پست‌های مدیریتی به جای اینکه به افراد متخصص (بوروکرات‌های کاربلد) برسد، به امتیازات سیاسی تبدیل شده است.
ایده‌های تکراری: دولت به عنوان بزرگترین کارفرما، تمام ابزارهای اقتصادی (از بانک مرکزی تا سازمان بودجه) را در دست دارد، اما ایده‌های جدید و راهگشا برای حل بحران ندارد.
راه حل چیست؟ (نقش دولت و شهرداری‌ها)
اگر می‌خواهیم از سقوط کیفیت زندگی و شاخص‌های توسعه انسانی جلوگیری کنیم، باید سریعاً اقدام شود:
سرمایه‌گذاری روی مردم: دولت باید بودجه را صرف غذا، مسکن، آموزش و بهداشت مردم کند، چرا که مردم بزرگترین سرمایه حکومت هستند.
ورود شهرداری‌ها: با کمرنگ شدن حمایت‌های خانوادگی، شهرداری‌ها باید وارد میدان شوند. ایجاد فروشگاه‌های تعاونی ارزان‌قیمت و حمایت‌های محلی می‌تواند باری از دوش مردم بردارد.
هشدار آخر: جاجرمی تاکید می‌کند که اگر دولت ابتکار عمل را در دست نگیرد و بسته‌های حمایتی دقیق طراحی نکند، با توجه به فشارهای خارجی و شرایط شبه‌جنگی اقتصاد، سفره مردم کوچک‌تر و فقر عمیق‌تر خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید