صنعت پوشاک در دوراهی ورشکستگی یا صادرات؛ سایه سنگین قاچاق بر اشتغال ۱۱ درصدی کشور
در آستانه برگزاری سیزدهمین نمایشگاه بین‌المللی پوشاک ایران، فعالان و مدیران این حوزه در نشستی خبری، تصویری واقع‌گرایانه از وضعیت این صنعت استراتژیک ارائه دادند. صنعتی که علی‌رغم پتانسیل‌های بالای اشتغال‌زایی و صادراتی، در میان گازانبر «قاچاق سازمان‌یافته» و «نبود بسته‌های حمایتی» گرفتار شده است.
قاچاق؛ قاتل خاموش تولید ملی
مجید افتخاری، عضو هیئت‌مدیره اتحادیه تولید و صادرات پوشاک، هشدار داد که بازار ایران به تسخیر پوشاک قاچاق (عمدتاً استوک‌های بدون نظارت) درآمده است.
رقابت نابرابر: قاچاقچیان بدون پرداخت مالیات، حق بیمه و تعرفه گمرکی، کالاها را با قیمتی به بازار می‌ریزند که تولیدکننده قانونی حتی توان تأمین مواد اولیه با آن قیمت را ندارد.
خطر برای سلامت: بخش بزرگی از این کالاها از کشورهای پاکستان و بنگلادش، بدون رعایت استانداردهای بهداشتی وارد می‌شوند و سلامت مصرف‌کننده را تهدید می‌کنند.
دُور زدن قانون: افتخاری با انتقاد از عملکرد ستاد مبارزه با قاچاق کالا گفت: «بسیاری از کالاهای ضبط‌شده دوباره به بازار برمی‌گردند؛ قاچاقچیان راه‌های دور زدن قانون را به خوبی یاد گرفته‌اند.»
بحران سرمایه‌گذاری و غیبت بسته‌های حمایتی
تولیدکنندگان داخلی در سال‌های اخیر با شوک‌های ارزی و اقتصادی سنگینی روبرو بوده‌اند، اما به گفته افتخاری:
حمایت صفر: تاکنون هیچ بسته حمایتی هدفمندی برای جبران خسارات ناشی از نوسانات ارزی به این بخش ارائه نشده است.
تردید سرمایه‌گذاران: نبود چشم‌انداز روشن و تضمین‌های دولتی باعث شده سرمایه‌گذاران رغبتی برای ورود به این صنعت نداشته باشند.
فرصت‌های صادراتی؛ نور امید در بازار منطقه
با وجود تمام چالش‌های داخلی، تقاضای خارجی برای پوشاک ایرانی همچنان زنده است.
روسیه و عراق: استقبال هیئت‌های تجاری روسیه در سال گذشته و برنامه‌ریزی برای میزبانی از تجار عراقی و روسی در سال جاری، نشان‌دهنده ظرفیت بالای برندهای ایرانی در بازارهای منطقه است.
نیاز به لجستیک: رفع موانع گمرکی و لجستیکی توسط دولت می‌تواند فشار ناشی از رکود بازار داخلی را کاهش دهد.
اشتغال میلیونی؛ صنعتی بدون رانت و پاک
محسن گرجی، دبیر کارگروه ساماندهی مد و لباس، با ارائه آمارهای تکان‌دهنده بر ضرورت حمایت از این بخش تأکید کرد:
سهم ۱۱ درصدی: صنعت پوشاک ۱۱ درصد از کل اشتغال صنعتی کشور (بیش از یک میلیون نفر) را در اختیار دارد.
محرومیت‌زدایی: این صنعت با سرمایه‌ای اندک (حدود ۲۰۰ میلیون تومان) می‌تواند اشتغالی پایدار ایجاد کند و نقش مهمی در توانمندسازی زنان سرپرست خانوار داشته باشد.
استقلال از نفت: پوشاک صنعتی پاک و کم‌مصرف است که هیچ وابستگی به رانت انرژی یا منابع نفتی ندارد و کاملاً متکی بر بخش خصوصی است.
وعده دیدار: نمایشگاه سیزدهم پوشاک
سیزدهمین نمایشگاه بین‌المللی پوشاک از ۱۲ تا ۱۵ دی ماه ۱۴۰۴ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار خواهد شد. این رویداد قرار است بزرگ‌ترین آوردگاه برای تعامل میان دولت، مجلس و بخش خصوصی باشد تا شاید استراتژی ملی این صنعت برای سال ۱۴۰۵ تعیین تکلیف شود.
صنعت پوشاک ایران برای بقا، نیازمند خروج از فاز «توصیه» و ورود به فاز «حمایت عملیاتی» است. تعیین تکلیف وضعیت واردات «ته‌لنجی»، مبارزه واقعی با قاچاق و ارائه مشوق‌های صادراتی، تنها راه نجات این صنعت مردمی و هویت‌ساز است.