نیمی‌میلیون کارت سوخت به دلیل اختلال از سرویس خارج شد
در پی اجرای طرح‌های جدید نظارتی، پویا معارفی، مدیر طرح میترینگ و پایش لحظه‌ای شرکت ملی پالایش و پخش، اعلام کرد که در دو ماه گذشته ۵۳۰ هزار کارت سوخت نامعتبر شناسایی و از سرویس خارج شده‌اند. این اقدام مهم نظارتی، منجر به صرفه‌جویی بیش از ۱.۳ میلیون لیتر بنزین در روز شده است.
او تاکید کرد که آسیب‌شناسی‌ها نشان می‌دهد بیش از ۹۰ درصد هدررفت و قاچاق سوخت در حوزه مصرف رخ می‌دهد که نیازمند توجه جدی است.
چالش اصلی: فقدان سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی
این موضوع در برنامه تلویزیونی میز اقتصاد و با حضور عبدالعلی رحیمی مظفری، رئیس مرکز امور نمایندگان مجلس، و احسان قاضی‌زاده هاشمی، نماینده مجلس، بررسی شد.
رحیمی مظفری با انتقاد از وضعیت کنونی، گفت: «ما امروز متأسفانه یک سامانه پالایش لحظه‌ای برای مدیریت مصارف انرژی از ابتدا تا انتها در کشور نداریم.» او هدف از ایجاد سامانه میترینگ (Metering) را شفافیت مالی و مدیریت لحظه‌ای وضعیت انرژی از زمان استخراج و تولید تا انتقال و مصرف نهایی عنوان کرد.
تکلیف قانونی وزارت نفت
رئیس مرکز امور نمایندگان مجلس اظهار کرد که طرح پایش لحظه‌ای بر اساس بند «پ» ماده ۴۴ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه آغاز شده است. بر اساس این قانون، وزارت نفت موظف به نصب سیستم‌های میترینگ جرمی و ایجاد سامانه مدیریت هوشمند انرژی در زنجیره تولید، انتقال و توزیع نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی است.
میترینگ: ستون فقرات سامانه هوشمند انرژی
پویا معارفی در تشریح اقدامات انجام شده، توضیح داد که میترینگ وسیله‌ای برای اندازه‌گیری دقیق جریان سیال در فازهای مایع و گاز است. این سیستم به عنوان یک عضو کلیدی در سامانه جامع مدیریت هوشمند عمل می‌کند و اطلاعات معتبر و لحظه‌ای را برای تصمیم‌گیری به اتاق کنترل منتقل می‌سازد.
تجهیزات زیرساختی: در مجموعه پالایش و پخش، از مجموع ۱۰۵۸ مخزن موجود در ۸۷ انبار، ۹۰۰ مخزن مجهز به سطح‌سنج اتوماتیک پیوسته هستند. همچنین، میترهای بازوهای بارگیری نفتکش‌ها که سوخت را به جایگاه‌ها منتقل می‌کنند نیز اطلاعات خود را به مرکز دیسپچینگ ارسال می‌کنند.
پروژه میترینگ: وی افزود که ۶۰۰ نقطه در وزارت نفت برای نصب سیستم‌های میترینگ شناسایی شده که ۸۶ نقطه آن مربوط به شرکت ملی پالایش و پخش است و پروژه بر اساس قانون برنامه هفتم در حال اجراست.
قاچاق سوخت و انتقاد مجلس از تعلل در اجرا
قاچاق سوخت:
معارفی اشاره کرد که اختلاف قیمت سوخت در ایران با کشورهای همسایه، زمینه اصلی قاچاق است. بر اساس آمار، روزانه بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون لیتر سوخت قاچاق می‌شود که بخش عمده آن به دلیل سهولت قاچاق، نفت‌گاز است.
انتقاد مجلس از تعلل:
احسان قاضی‌زاده هاشمی در ارتباط تلفنی، ضمن تأیید اینکه قاچاق سوخت گاهی به صورت سازمان‌دهی‌شده و از طریق خطوط لوله، بستر دریا یا کنار بنادر صورت می‌گیرد، از اجرا نشدن کامل سامانه‌ها انتقاد کرد.
او تاکید کرد که یکی از راهکارهای مشخص شدن میزان مصرف انرژی در کشور، راه‌اندازی سازمان بهینه‌سازی انرژی است که اعتبارات لازم برای آن در مجلس دیده شده، اما با گذشت یک سال و نیم هنوز اجرایی نشده است. وی همچنین از طیف گسترده آمارهای متغیر میان دستگاه‌های مختلف (مثل آمار تولید برق وزیر نیرو و توانیر) گلایه کرد و خواستار شفافیت آماری شد.
در مجموع، با وجود اقدامات موثری چون ابطال کارت سوخت‌های نامعتبر، فعالان این حوزه معتقدند که مبارزه ریشه‌ای با قاچاق و هدررفت سوخت نیازمند نصب کامل سیستم‌های میترینگ و رفع موانع ساختاری در اجرای قوانین بالادستی است.