جزئیات طرح جدید کالابرگ؛ کارگران چرا حذف شده‌اند
دولت و وزارت رفاه این روزها به‌شدت دنبال راهی می‌گردند تا طرح کالابرگ الکترونیکی را از بن‌بست فعلی خارج کنند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که شیوه‌های فعلی توزیع یارانه نه‌تنها به اهداف اصلی‌اش نرسیده، بلکه سیستم «دهک‌بندی» هم به دلیل خطاهای آماری، باعث نارضایتی‌های زیادی شده است. حالا یک پیشنهاد جدید روی میز است: «سطح‌بندی درآمدی».
طرح جدید وزیر کار چیست
احمد میدری، وزیر کار، اخیراً از یک تغییر استراتژیک صحبت کرده است. طبق قانون، سه دهک بالای جامعه (حدود ۲۷ میلیون نفر) نباید یارانه بگیرند؛ اما تشخیص دقیق این افراد همیشه چالش‌برانگیز بوده است. پیشنهاد جدید این است که به جای دهک‌بندی‌های مبهم، «سطح درآمدی مشخص» ملاک واریز یارانه قرار بگیرد. وزیر کار حتی از رسانه‌ها خواسته که به جای شنیدن گزارش‌های دولتی، خودشان وارد میدان شوند و کیفیت اجرای کالابرگ را از مردم جویا شوند.
چرا سنجش درآمد خانوارها دشوار است
علیرضا حیدری، کارشناس اقتصادی، معتقد است که اجرای این طرح با چالش‌های بزرگی روبه‌روست:
درآمدهای پنهان: بسیاری از منابع درآمدی مثل اجاره‌بها، سود سپرده‌های بانکی، معاملات رمز ارز و تراکنش‌های غیررسمی در سیستم‌های دولتی ثبت نمی‌شوند.
پیچیدگی ساختار خانواده: تشخیص اینکه اعضای یک خانواده واقعاً با هم زندگی می‌کنند یا درآمد مستقلی دارند، کار ساده‌ای نیست و می‌تواند باعث حذف ناعادلانه افراد شود.
راهکار جایگزین: به جای «دخل»، «خرج» را نگاه کنید
بسیاری از تحلیلگران معتقدند دولت به جای سرک کشیدن به حساب‌های درآمدی که غالباً ناقص هستند، باید «الگوی مصرف» را ملاک قرار دهد.
مزایای استحقاق‌سنجی بر اساس مصرف:
شفافیت بالاتر: نوع و میزان خرید افراد از طریق کارت‌های بانکی، بهترین نشانه برای تعیین سطح رفاه آن‌هاست.
تجربه جهانی: در کشورهای توسعه‌یافته (مانند کشورهای حوزه اسکاندیناوی)، میزان مصرف خانوار اصلی‌ترین معیار برای دریافت حمایت‌های دولتی است.
عدالت بیشتر: با این روش، کسی که درآمد کمی دارد اما هزینه‌های زندگی‌اش (مانند درمان یا اجاره) بالاست، به اشتباه از لیست حذف نمی‌شود.
نتیجه‌گیری: اصلاحات در انتظار داده‌های شفاف
تا زمانی که یک بانک اطلاعاتی جامع از الگوی مصرف و خریدهای خانوار شکل نگیرد، اصلاح یارانه‌ها همچنان با خطا همراه خواهد بود. نبود این اطلاعات باعث شده که هنوز هم بخشی از ثروتمندان یارانه بگیرند و در مقابل، برخی از اقشار کم‌درآمد به دلیل خطاهای آماری از حق خود محروم بمانند.