خداحافظی رسمی با ۴ صفر پول ملی؛ از «ریال جدید» و «قران» چه میدانیم
پروژه بزرگ اصلاح پول ملی ایران با تصویب پیشنویس آییننامه اجرایی در هیئت عالی بانک مرکزی، رسماً وارد فاز عملیاتی شد. اگرچه سالهاست در محاسبات روزمره از «تومان» استفاده میکنیم، اما تعدد صفرهای ریال در اسناد رسمی، چکها و فیشهای حقوقی، پیچیدگیهای محاسباتی زیادی ایجاد کرده است. حالا با حذف ۴ صفر، قرار است ریالِ رسمی به دنیای واقعی مردم نزدیکتر شود.
نقشه راه ۵ ساله؛ از مقدمات تا حذف کامل
بسیاری تصور میکنند این اتفاق یکشبه رخ میدهد، اما بانک مرکزی یک بازه ۵ ساله را برای این جراحی پولی در نظر گرفته است:
فاز اول (آمادهسازی – ۲ سال): از آذر ۱۴۰۴ تا آذر ۱۴۰۶. در این مدت هیچ پولی عوض نمیشود؛ بلکه فقط زیرساختهای بانکی، نرمافزارهای مالیاتی و سامانههای فروشگاهی بهروزرسانی میشوند.
فاز دوم (دوره گذار – ۳ سال): از آذر ۱۴۰۶ به بعد. در این ۳ سال، هر دو نوع اسکناس (قدیم و جدید) در بازار معتبر هستند. شما میتوانید هم با پولهای فعلی خرید کنید و هم با پولهای بدون صفر.
پایان پروژه (۱۴۰۹): پس از ۵ سال، ریال قدیم به طور کامل جمعآوری شده و تنها واحد پول جدید معتبر خواهد بود.
ریال جدید و قران؛ تقسیمبندی پولها چگونه میشود
در سیستم جدید، واحد پول اصلی همچنان «ریال» باقی میماند، اما با یک تفاوت بزرگ در ارزش اسمی:
نرخ تبدیل: هر ۱ ریال جدید معادل ۱۰,۰۰۰ ریال قدیم (یا همان ۱۰۰۰ تومان فعلی) خواهد بود.
واحد پول خرد: برای مبالغ کمتر از یک ریال، واحدی به نام «قران» معرفی شده است. هر ۱ ریال جدید برابر با ۱۰۰ قران است.
آیا حذف صفرها باعث گرانی یا تورم میشود
پاسخ کارشناسان بانک مرکزی قاطعانه «خیر» است. فخری محدث، رئیس گروه اقتصاد دیجیتال بانک مرکزی، تأکید میکند:
«این اقدام صرفاً یک تغییر اسمی و محاسباتی است. هیچ نقدینگی جدیدی خلق نمیشود و تغییری در قدرت خرید مردم یا متغیرهای کلان اقتصادی مثل تورم رخ نخواهد داد.»
مزایای این طرح برای اقتصاد:
سادهسازی حسابداری: حذف خطاهای انسانی در ثبت چک و فاکتورهای با صفرهای طولانی.
ارتقای وجهه بینالمللی: بهبود نرخ برابری ریال در مقابل ارزهای جهانی.
کاهش هزینههای چاپ: کاهش سرانه اسکناس مورد نیاز و هزینههای امحای پولهای فرسوده.
تکلیف قیمتها در مغازهها چه میشود
برای اینکه ذهن مردم به تدریج با واحد جدید عادت کند، سیاست «برچسبگذاری دوگانه» اجرا خواهد شد.
مثال: اگر قیمت کالایی ۲۰ هزار ریال (۲۰۰۰ تومان فعلی) باشد، روی برچسب قیمت هر دو عدد درج میشود: ۲۰,۰۰۰ ریال قدیم و ۲ ریال جدید.
خلاصه اجرایی برای شهروندان:
تا آذر ۱۴۰۶: هیچ تغییری در پولهای داخل جیب شما رخ نمیدهد.
از آذر ۱۴۰۶: اسکناسهای جدید بدون ۴ صفر وارد بازار میشوند اما پولهای قدیمی هم اعتبار دارند.
نظارت: بانک مرکزی نظارت مستمری خواهد داشت تا هیچ فروشندهای به بهانه حذف صفر، قیمت کالا را گرد (رند) به بالا نکند