پولشویی از مصداق جرایم اقتصادی است

برخی کارها مانند قاچاق کالا، مواد مخدر، کلاهبرداری، مشروبات الکلی و……… دارای سود های کلان می باشد و پولی که از این راهها بدست می آید، در قانون به اموال نامشروع شناخته می شود و مجرمین برای اینکه بتوانند نشان دهند که این پول ها مشروع و قانونی بدست آمده اقدام به تمیز کردن پول های کثیف می کنند.

به عبارت دیگر به فرایندی که پول کثیف را به پول تمیز تبدیل می کند را پولشویی می گویند. پولشویی برای فریب قانون به کار می رود.

منظور از پولشویی چیست؟

در ایران و اکثر کشورهای دنیا، پولشویی جزوء مصادیق جرایم اقصادی است که برای انجام دهندگان این جرم پول های زیاد و کلانی دارد. در واقع مجرمین برای اینکه از دید قانون و ماموران مخفی بمانند، از روش های قانونی و کانال های مالی که شرعی پول های کثیف را عبور می دهند و پولشویی رخ می دهد.

قاچاق کالا و ارز، آدم ربایی و قاچاق انسان ها، راه اندازی شبکه های فحشا و خودفروشی، قاچاق اسلحه و مواد مخدر جزوء جرایمی می باشد که درآمدهای بالایی دارند.

رایج ترین روش های پول شویی در جهان

مجرمان برای پنهان کردن منشأ پول کثیف، از تکنیک های پیچیده مالی استفاده می کنند. روند تمیز کردن پول عموماً در سه مرحله جایگذاری (تزریق به سیستم بانکی)، لایه بندی (چرخش های مالی متعدد برای پاک کردن ردپا) و ادغام (ورود مجدد پول به اقتصاد به عنوان سرمایه قانونی) انجام می شود. شایع ترین روش های انجام این فرآیند در سطح جهان عبارتند از:

اسمورفینگ (Smurfing) یا خرد کردن: مجرمان مبالغ کلان غیرقانونی را به ارقام خرد و زیرِ سقف مجاز گزارش دهیِ بانک ها تقسیم می کنند. سپس این مبالغ خرد توسط افراد مختلف (اسمورف ها) به حساب های بانکی متعدد واریز می شود تا سیستم های نظارتی و پولشوییِ بانک مرکزی حساس نشوند.

تأسیس شرکت های کاغذی (Shell Companies): ایجاد شرکت های صوری که صرفاً روی کاغذ ثبت شده اند و هیچ فعالیت تجاری واقعی ندارند. این شرکت ها با صدور فاکتورهای جعلی برای کالاها و خدمات غیرواقعی، پول کثیف را تحت عنوان «درآمد تجاری» وارد سیستم بانکی می کنند.

قمارخانه ها و کازینوها: تبدیل پول نقد نامشروع به ژتون در کازینوها، انجام چند بازی نمایشی و سپس نقد کردن مجدد ژتون ها. پول دریافتی به عنوان «سود قمار» دارای رسیدی مشخص و ظاهری قانونی خواهد بود.

ارزهای دیجیتال (Cryptocurrencies): استفاده از رمزارزهای دارای حریم خصوصی بالا (نظیر مونرو) و بهره گیری از ابزارهایی به نام «میکسر یا مخلوط کننده»، منشأ تراکنش ها را در شبکه بلاک چین مخفی کرده و ردیابی گیرنده و فرستنده را برای پلیس سایبری مختل می کند.

روش های شایع پولشویی در داخل ایران

اجاره حساب، کارت بانکی و درگاه های پرداخت: مجرمان با پرداخت مبالغ ناچیز به افراد فاقد آگاهی حقوقی، سالمندان یا کارتن خواب ها، کارت بانکی آن ها را اجاره کرده و تمام تراکنش های کلاهبرداری یا قاچاق را با نام این اشخاص انجام می دهند.

سفته بازی در بازار طلا، سکه و ارز: تبدیل سریع پول های نقدِ نامشروع به طلا، سکه و ارزهای فیزیکی، زیرا این بازارها برخلاف سیستم بانکی، قابلیت ردیابی پایین تری دارند.

معاملات صوری املاک و خودرو: خرید ملک یا خودروی لوکس با پول کثیف و سپس فروش سریع آن. وجهی که از خریدار جدید دریافت می شود، دارای منشأ کاملاً قانونی (مبایعه نامه فروش ملک) است.

تاثیر پولشویی بر اقتصاد

همانطور که در بالا گفتیم پولشویی جزوء جرایم اقتصادی می باشد و تاغثیرات زیادی از نوع منفی بر اقتصاد و رشد آن دارد. طبق آمار سازمان های بین المللی مالی، مقدار تمیز کردن پول در سراسر جهان میلیارد دلاری می باشد.

اثرات منفی که پولشویی بر اقتصاد یک کشور دارد، عبارتند از :

• تخریب و آسیب به بازارهای مالی

• فرار سرمایه از کشورها به صورت غیر قانونی

• کاهش قابل توجه تقاضای پول و کاهش در نرخ سالانه تولید ناخالص ملی

• ورشکستگی و آسیب به بخش خصوصی

• کاهش چشمگیر بهره وری در بخش اقتصادی

• افزایش ریسک خصوصی سازی فعالیت های اقتصادی

• آسیب و تخریب بخش خارجی اقتصاد کشور

• بی ثباتی در بازار ارز و بهره

• توزیع نابرابر درآمد در جامعه

مجازات پولشویی چیست؟

به منظور کاهش این جرایم قانون جرایم سنگینی برای این جرم در نظر گرفته است و تمامی تلاش خود را برای کاهش این جرم کاهش می دهد.

یکی از مهم ترین مجازات های پولشویی مصاده اموال شخص متهم می باشد. مصادره در قانون بدین معناست که اموال شخص به صورت کامل به نفع دولت مصادره می شود و دیگر به صورت دائمی دسترسی به اموال برای شخص قطع می شود.

بر این اساس در ماده 9 قانون مبارزه با پولشویی : مرتکبین انواع جرم پولشویی علاوه بر استرداد درآمد و عواید حاصل از ارتکاب جرم، مشتمل بر اصل و منافع حاصل از آن (اگر موجود نباشد مثل یا قیمت آن)، به جزای نقدی به میزان عواید حاصل از جرم محکوم می شوند که باید به حساب درآمد عمومی نزد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران واریز گردد.

در تبصره 1 ماده 9 قانون مبارزه با پولشویی آمده است که در صورتی که عواید حاصل از پولشویی به اموال دیگری تبدیل شده باشد، همان اموال مصادره و ضبط می شوند.