تلاش دولت برای عبور از مانع واردات خودرو جدی است
در حالی که برخی رسانه‌ها از کاهش سود بازرگانی و تعرفه‌های واردات خودرو برای سال ۱۴۰۴ خبر می‌دهند، بررسی‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد که پشت این اخبار، ابهامات جدی و پیچیدگی‌های پنهانی وجود دارد که ممکن است مسیر واردات خودرو را بسیار متفاوت از آنچه تصور می‌شود، رقم بزند. آیا واقعاً قرار است واردات خودرو ارزان‌تر شود، یا این کاهش تعرفه فقط یک روی سکه است؟
سود بازرگانی کم شد، اما حقوق گمرکی چی
برخی اخبار حاکی از اصلاح سود بازرگانی واردات خودرو و کاهش تعرفه‌ها بر اساس نامه‌ای از سازمان توسعه تجارت به مرکز نوآوری، هوشمندسازی و امنیت کشور است. اما روزنامه «دنیای اقتصاد» در بررسی‌های خود نشان داده که این کاهش تعرفه‌ها صرفاً شامل “سود بازرگانی” می‌شود و “حقوق گمرکی” که چهار درصد از ارزش خودرو را تشکیل می‌دهد، از محاسبات کنار گذاشته شده است. این یعنی بخش مهمی از هزینه‌ها همچنان پابرجاست.
تناقض در ارقام: بودجه ۱۴۰۴ چه می‌گوید
جالب اینجاست که در قانون بودجه ۱۴۰۴، تعرفه واردات خودرو ۱۰۰ درصد پیش‌بینی شده است. این رقم نشان‌دهنده انتظارات برای افزایش قیمت‌ها در سال جاری است. اما آیین‌نامه‌ای که در ۲۶ خرداد و در میانه جنگ اعلام شد، تعرفه واردات خودروهای بنزینی را بین ۲۰ تا ۱۹۰ درصد نشان می‌دهد.
نکته قابل تأمل اینجاست که میانگین تعرفه‌های اعلام شده در جدول آیین‌نامه واردات خودرو، رشد ۱۱۷ درصدی تعرفه انواع خودروهای بنزینی را نشان می‌دهد که نه تنها از رقم پیش‌بینی شده در بودجه ۱۴۰۴ بالاتر است، بلکه ۱۷ درصد رشد مازاد را نشان می‌دهد! پس این کاهش تعرفه که گفته می‌شود، دقیقا کجاست؟
مقایسه سه ساله: پیچیدگی تعرفه‌ها در سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴
با مقایسه تعرفه‌های اعلامی در سه سال اخیر (۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴)، متوجه تفاوت‌های معناداری می‌شویم:
سال ۱۴۰۲: میانگین رشد تعرفه واردات ۶۱ درصد. (حجم واردات به طور قابل توجهی کاهش یافت.)
سال ۱۴۰۳: میانگین رشد تعرفه واردات ۱۰۷.۵ درصد.
سال ۱۴۰۴: آیین‌نامه جدید میانگین ۱۱۷ درصد را نشان می‌دهد.
این تفاوت‌ها بی‌دلیل نیستند. در سال ۱۴۰۳، تعرفه واردات خودروهای بنزینی با حجم موتور ۱۰۰۰ سی‌سی تا ۲ هزار سی‌سی در مقایسه با سال جاری، افزایشی بود. به عنوان مثال:
سال ۱۴۰۳: خودروهای بنزینی ۱۰۰۱ تا ۱۵۰۰ سی‌سی: ۵۵ درصد | ۱۵۰۱ تا ۲ هزار سی‌سی: ۹۵ درصد
سال ۱۴۰۴: خودروهای بنزینی تا ۱۵۰۰ سی‌سی: ۲۰ درصد | بیش از ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سی‌سی: ۴۰ درصد
راز پشت پرده: آزادسازی واردات خودروهای بالای ۲ هزار سی‌سی
علت این تغییرات چیست؟ پاسخ اصلی به ممنوعیت واردات خودروهای بالای ۲ هزار سی‌سی در سال‌های گذشته برمی‌گردد. در آن زمان، تمرکز واردات بر خودروهای ۱۰۰۰ تا ۲ هزار سی‌سی بود و تعرفه‌های بالاتری برای خودروهای حجیم‌تر در نظر گرفته می‌شد (مثلاً ۱۳۵ تا ۱۷۵ درصد برای خودروهای ۲ هزار تا ۳ هزار سی‌سی به بالا).
اما با آزادسازی واردات خودروهای بالای ۲ هزار سی‌سی در سال ۱۴۰۴، ورق برگشت. در نتیجه، تعرفه این خودروها در سال جاری با افزایش فاحشی نسبت به سال قبل مواجه شد:
سال ۱۴۰۴: خودروهای بنزینی وارداتی بیش از ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سی‌سی: ۱۵۵ درصد
سال ۱۴۰۴: بیش از ۲۵۰۰ تا ۳ هزار سی‌سی: ۱۸۰ درصد
سال ۱۴۰۴: بیش از ۳ هزار سی‌سی: ۱۹۰ درصد
با این تفاسیر، به نظر می‌رسد کاهش تعرفه برای خودروهای کم‌حجم، در برابر افزایش چشمگیر تعرفه برای خودروهای بالای ۲ هزار سی‌سی که حالا اجازه واردات دارند، بیشتر جنبه فرمالیته دارد تا یک کاهش واقعی و همه‌جانبه. در مجموع، میانگین تعرفه در نظر گرفته شده برای سه ردیف تعرفه‌ای خودروهای سواری در سال ۱۴۰۴، رقمی حدود ۶۱ درصد را نشان می‌دهد.