سال 99 با تمام اتفاقات خوب و بدی که داشت به پایان رسید. بازار خودرو نیز در سال گذشته، هم روزهای خوب و هم روزهای بدی را پشت سر گذاشت. در این سال، عوامل متعددی بر بازار خودروی کشورمان تاثیرگذار بودند تا مسیری پرفرازونشیب را برای قیمت ماشین در این بازار رقم بزنند. برخی از این عوامل مانند روند کلی اقتصاد کشور تا حدی قابل پیشبینی بودند اما برخی دیگر مانند انتشار ویروس کرونا تاثیرات پیشبینینشدهای را بر صنعت خودروی کشور گذاشتند. در این مقاله، مسیر طیشده صنعت خودروی کشور در سال 99 را موردبررسی قرار میدهیم. در ادامه با ما باشید.
نقش مهم صنعت خودرو در رشد صنعت کشور در سال 99
به گواه مرکز آمار کشور، در سال 99 صنعت خودرو توانست که بار بزرگی از صنعت کشور را بهتنهایی به دوش بکشد تا رشد صنعت کشورمان نسبت به سال 98 در وضعیت بهتری قرار بگیرد. هرچند در برخی موارد، صنعت خودروی کشور نسبت به سال 98 عقبگردهایی داشت اما بهطورکلی این صنعت در سال 99 قدمهای بزرگی به جلو برداشت و همین بهبود وضعیت صنعت خودرو توانست در کلیت صنعت کشور پیشرفتهایی را حاصل کند. برای مثال درحالیکه در پاییز سال 98 رشد بخش صنعت کشور منفی 0.9 درصد بود، این عدد در زمان مشابه در سال 99 رشدی 1.3 درصدی را نشان میدهد.
وضعیت نابسامان اقتصادی در سال 98، صنعت خودروی کشور را در سال 99 نیز تحت تاثیر قرار داده بود. بهطوریکه بدهیهای سنگین خودروسازان، عدم کنترل بر قیمت ماشینها، بیثباتی نرخ ارز، کمبود بیسابقه نقدینگی، تقاضای غیرواقعی در بازار و بسیاری عوامل دیگر مانع از پیشرفت و بهبود وضعیت صنعت خودروی کشور میشدند؛ اما با گذشت زمان و برخی تصمیمگیریهای صحیح در زمینه تولید، بازار خودرو توانست تا حدی مسیر درست را پیدا کند تا شاهد پیشرفتهایی در بازار خودروی کشور در سال 99 باشیم. قطعه سازان داخلی توانستند بخش بزرگی از نیاز خط تولید را برطرف کنند و بدین ترتیب خودروهای ناقصی که در سال 98 مسیر تولید را بهطور کامل طی نکرده بودند دوباره وارد چرخه تولید شدند. همچنین با ورود نهادهای نظارتی در بحث کنترل بازار و واسطهگری، یک ثبات نسبی در بازار خودرو حاصل شد و تا حد زیادی دست واسطه گران، از این بازار کوتاه ماند.
مسیر پرفرازونشیب قیمت ماشین در سال 99
روندی که بازار خودرو در سال 99 طی کرد را میتوان بهطور تقریبی به 4 بخش تقسیم کرد:
آغاز سال و تاثیر کرونا بر بازار خودرو
اولین تاثیری که همهگیری ویروس کرونا بر بازار خودروی کشور گذاشت را در آغاز سال 99 شاهد بودیم. بهطوریکه ستاد ملی مبارزه با کرونا دستور تعطیلی نمایشگاههای خودرو و مراکز شمارهگذاری را صادر کرد. پس از برکناری رضا رحمانی از سمت وزارت صنعت، معدن و تجارت، عدم کنترل بر بازار بیشازپیش شد تا جایی که اختلاف قیمت بین خودروهای کارخانهای و بازار در برخی موارد تا 80 میلیون افزایش یافت. هرچند انتظار میرفت که همانند سایر کشورها به دلیل شیوع بیماری کرونا، قیمتها سیر نزولی داشته باشند، اما در بازار خودروی ایران بازهم شاهد افزایش قیمتها بودیم و در اواسط ماه دوم سال رکود تورمی در بازار خودرو حکمفرما شد. در اواخر اردیبهشتماه، در جلسهای که توسط ستاد تنظیم بازار برگزار شد، تصمیماتی اتخاذ و برای اجرایی شدن ابلاغ گردید. هرچند این اقدامات بهطور کامل اجرا نشدند اما در روند بازار موثر بودند و تا حدی باعث نزولی شدن قیمتها شدند.
افزایش کمسابقه قیمتها در تابستان
در اوایل فصل دوم سال نیز شاهد افزایش قیمتها در بازار خودرو بودیم اما در میانه مردادماه، به دلیل رکود ایجادشده، بازار به یک ثبات نسبی رسید. این ثبات تنها یک ماه دوام آورد و اواسط شهریور قیمت ماشین دوباره روندی صعودی در پیش گرفت بهطوریکه قیمت ماشین پراید در این ماه به 100 میلیون تومان رسید. از عوامل مهمی که باعث افزایش ناگهانی قیمتها در اواخر تابستان شد میتوان به ریزش بورس در این مقطع زمانی اشاره کرد.
آغاز یک ثبات نسبی از اواسط پاییز
مسیر پرفرازونشیب قیمت ماشین در پاییز نیز ادامه پیدا کرد، آنچنانکه که تنها در ماه مهر روند قیمتها چندین بار تغییر کرد. زمانی که رئیسکل بانک مرکزی در مورد تامین ارز موردنیاز بازار صحبت کرد، قیمتها روند نزولی به خود گرفتند اما این روند نیز دیری نپایید و جای خود را دوباره به روند صعودی داد. در آبان ماه با صدور مجوز برای افزایش قیمت ماشین، قیمتها تا حد زیادی ریزش پیدا کردند بهطوریکه در اواخر آبان شاهد کاهش قیمت 20 تا 25 درصدی در برخی خودروهای داخلی و مونتاژی بودیم. همچنین، کاهش نرخ ارز باعث شد که روند نزولی قیمت ماشین سرعت بیشتری پیدا کند.
کاهش چشمگیر میزان معاملات در زمستان
عوامل متعددی ازجمله ثبات نسبی دلار باعث شد که در اواخر سال معاملات خودرو بسیار کاهش یابند و دیگر خبری از آن تقاضاهای کاذب به منظور سرمایهگذاری نباشد. همچنین، کاهش قیمتها در فصل آخر سال ادامه پیدا کرد بهطوریکه در برخی خودروها کاهش 35 درصدی را شاهد بودیم. اختلاف قیمت بین نرخ کارخانه و بازار نیز در این فصل از سال تغییر چندانی پیدا نکرد.
رویدادهای مثبت صنعت خودرو کشور در سال 99
اوضاع نابسامان اقتصادی، وجود تحریمها و شیوع ویروس کرونا در سال 99 اثرات منفی و بزرگی بر صنعت خودرو ایران گذاشت اما اتفاقات خوبی نیز در این سال در بازار خودروی کشورمان رخ داد، ازجمله آنها میتوان به افزایش تیراژ تولید اشاره کرد که با استفاده از محصولات داخلی و بهبود نقدینگی در بازار حاصل شد.
هرچند پروژه پژو 301 به دلیل تحریمها متوقف شد، اما دو خودروی جدید توسط دو شرکت خودروسازی کشور تولید شد. خودروی تارا که گفته میشود 130 شرکت داخلی در تولید قطعات آن همکاری داشتهاند توسط شرکت ایرانخودرو تولید شد. همچنین، تولید انبوه خودروی شاهین نیز توسط شرکت سایپا در پاییز سال 99 آغاز شد.
همچنین در اوایل زمستان بود که با حضور وزیر صنعت، معدن و تجارت از نخستین پیشرانه سهسیلندر صنعت خودروی کشور رونمایی شد. از ویژگیهای مهم این پیشرانه میتوان به مصرف سوخت پایین، مطابقت با استانداردهای محیط زیستی یورو 6 و میزان آلایندگی نسبتا پایین اشاره کرد.
همانگونه که بیان شد سال 99 سال پرفرازونشیبی برای صنعت خودروی کشور بود. در این سال، شیوع کرونا به سایر عوامل نابسامانکننده بازار اضافه شده بود و به همین جهت، بازار خودروی کشور دائما در حال صعود و نزول بود. بهطوریکه تنها در طول یک ماه از سال میتوانستیم بروز تغییرات ناگهانی و شدید را در قیمت ماشین و سایر بخشهای بازار مشاهده کنیم؛ اما در نیمه دوم سال 99 و بهخصوص در فصل پایانی سال، ثبات بیشتری نسبت به نیمه اول بر بازار خودرو حکمفرما شد، هرچند این ثبات نسبی نیز تا رسیدن به یک تعادل کامل، فاصله زیادی دارد. در صورت بروز گشایش بینالمللی در زمینه اقتصاد کشور و تصمیمگیریهای صحیحتر در سال 1400 میتوان بهروزهای خوب بازار خودروی کشور امیدوار بود.