نحوه جدید پرداخت چک برگشتی اعلام شد. معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی اعلام کرد: اگر یک چک فردی برگشت خورده باشد، مبلغ مورد نظر از تمام حساب‌های شخص در همان بانک برداشت خواهد شد.
روش مسدود کردن حساب‌های فرد صادرکننده چک برگشتی
مهران محرمیان در یک مصاحبه با رسانه ملی درباره روش مسدود کردن حساب‌های فرد صادرکننده چک برگشتی صحبت کرد و گفت: براساس ماده ۵ اصلاحی قانون صدور چک، چندین مورد برای افرادی که چکشان برگشت می‌خورد در نظر گرفته شده است و یکی از این موارد شامل کسر مانده چک برگشتی از تمام حساب‌های صادرکننده چک در شبکه بانکی است. در حال حاضر، بخشی از این قانون به اجرا درآمده است. به عبارت دیگر، اگر فردی در یک بانک چک برگشتی داشته باشد، مبلغ مربوطه از تمام حساب‌های او در همان بانک برداشت می‌شود و اگر مبلغ چک کافی باشد، چک پاس می‌شود.
به گزارش بخش اخبار بانکها پایگاه خبری پول بانک نماینده بانک مرکزی به یادآوری کرد: در قسمت دیگری از قانون مشخص شده است که به میزان مبلغ کسری چک برگشتی، سایر حساب‌های صادرکننده چک برگشتی در تمام شبکه بانکی مسدود میشوند و در نهایت، روند قانونی برای برداشت از آن حساب به وسیله سازمان قضایی طی می‌شود. بنابراین، اگر یک فرد در پنج بانک حساب داشته باشد و چکش در بانک اول برگشت خورد، مانده تمام حساب‌ها محاسبه می‌شود و در مرحله بعدی، با توجه به مانده بیشترین تا کمترین، کسری موجودی چک برگشتی مسدود خواهد شد.
وی درباره نحوه آگاهی فرد از مسدود شدن حساب‌های خود به علت چک برگشتی گفت: به طور طبیعی، فرد می‌تواند این کار را از طریق کانال‌های ارتباطی هر بانک انجام دهد. اما این روند بسیار طولانی است و شامل مراجعه فرد به سازمان قضایی، تبادل نامه بین سازمان قضایی و بانکها، بازگشت مانده موجود به سازمان قضایی و غیره است. البته این مسئله تنها مرتبمقام مسئول بانک مرکزی به یادآوری کرد که در تمام موارد مرتبط با ضبط اموال و دارایی‌های شخصی در شبکه بانکی، شامل چک برگشتی، روند اطلاع رسانی به همین صورت و به همین میزان طولانی است. بنابراین، بهتر است این فرآیند به صورت آنلاین انجام شود و فرد از طریق کانال‌های ارتباطی بانک خود، اطلاعات مربوط به مسدودی حساب خود را دریافت کند.
معاون فناوری‌های نوین درباره روال رفع مسدودی از حساب‌های صادرکننده چک بلامحل توضیح داد که این روال تاکنون به کار گرفته شده است. به این معنی که برای رفع مسدودی، صادرکننده چک بلامحل باید از صاحب چک رضایت خود را بگیرد و عملاً با پرداخت مبلغ مسدود شده، این روند انجام می‌شود. سپس با انجام معکوس این روال، وجوه مسدودی اعمال شده و در تمام شبکه بانکی آزاد میشوند.
مقام مسئول بانک مرکزی درباره اجرای آزمایشی این طرح نیز توضیح داد که به پنج بانک باقی‌مانده فرصت محدودی داده شده تا آزمایش‌های لازم برای راه‌اندازی این سرویس را انجام دهند. همچنین، با توجه به تعداد بالای چک‌های برگشتی در روز، لازم است که از عملکرد زیرساخت‌های فنی اطمینان حاصل شود. بنابراین، طرح آزمایشی برای این قانون به مدت دو هفته در نظر گرفته شده است و پس از آن برای تمام شبکه بانکی و تمام چک‌های برگشتی اجرا خواهد شد.
معاون فناوری‌های نوین در نهایت تأکید کرد که این قانون برای تمام چک‌های قدیمی و جدید اعمال می‌شود و تنها چک‌های صیادی جدید بنفش رنگ محدودیت دارند.
همچنین، جزئیات اقداماتی که درباره قانون جدید چک اجرا شده است، توسط معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی شرح داده شد. او اعلام کرد که دسترسی به خدمات سامانه صیاد از طریق پیامک امکانپذیر شده است و در حال حاضر هر فردی که حتی یک چک برگشتی به مبلغ یک ریال داشته باشد، حسابش قفل می‌شود و نمی‌تواند چکی صادر کند.
دکتر محرمیان با بیان اینکه قانون جدید چک ۱۷ تکلیف را برای شبکه بانکی تعیین کرده است، اظهار کرد که ۱۱ تکلیف از این تعیینات به طور کامل انجام شده است و مهمترین آنها این است که هر چکی که صادر می‌شود، باید در سامانه صیاد ثبت شود.
توسط سامانه صیاد، اطلاعات چک‌هایی که صادر میشوند و اطلاعات صاحبان حساب هایی که چک برگشتی داده اند، ثبت و نگهداری میشوند. این سامانه از طریق اتصال به شبکه بانکی و ارتباط با بانکها و مؤسسات مالی، اطلاعات لازم را دریافت می‌کند. با ثبت اطلاعات چک و صاحب حساب، وجوه این حساب‌ها قفل می‌شود و صاحبان آنها قادر به صدور چک نخواهند بود.
با توجه به اینکه قانون جدید چک اعمال شده است، توصیه می‌شود که صادرکنندگان چک‌ها دقت لازم را در صدور چک داشته باشند و از صدور چک بدون تأمین کافی خودداری کنند. همچنین، در صورتی که صاحبان حساب‌ها دریافت چک برگشتی داشته باشند، باید در اسرع وقت مبلغ مسدود شده را پرداخت کنند تا حساب آزاد شود.
مقام مسئول بانک مرکزی درباره پیشرفت اجرای این قانون اظهار کرده است که این سامانه به صورت آزمایشی در چند بانک اجرا شده است و پس از تکمیل آزمایش‌ها، قرار است به تمام شبکه بانکی اعمال شود. با اجرای این قانون، امکان صدور چک برگشتی بدون پرداخت مبلغ مسدود شده به طور کامل محدود می‌شود و این اقدام به کاهش چک‌های برگشتی و افزایش اعتبار و قابلیت اطمینان از سیستم بانکی کمک خواهد کرد.
امکان دسترسی به خدمات سامانه صیاد از طریق پیامک وجود دارد. دکتر محرمیان، با تأکید بر این نکته که تمامی وظایف مربوط به این سامانه، حتی مواردی که هنوز در شبکه بانکی اجرایی نشده‌اند، به بانک مرکزی ارجاع داده شده و اجرایی شده‌اند، اظهار کرد: مسأله این است که آیا سرویسی که در بانک مرکزی اجرایی شده، برای مردم قابل دسترسی است یا خیر، و این وسیط بین بانک مرکزی و مردم، بانکها و موسسات اعتباری هستند.
وی ادامه داد: به عنوان مثال، ثبت چک توسط خودپردازها توسط بانک مرکزی اجرا شده است و ۱۵ بانک به این سرویس متصل شده‌اند و سایر بانکها نیز به تدریج به آن متصل خواهند شد.
در مورد پیامک، هنگامی که شاهد کندی بانکها بودیم، بانک مرکزی وارد عمل شد و سرویس را راه‌اندازی کرد. در چند روز گذشته، این سرویس به صورت عملیاتی فعال شده و تاکنون ۹۰ هزار چک از طریق این سرویس عملیاتی شده است و به تدریج در میان مردم رواج بیشتری پیدا می‌کند.
وی افزود: اگر در شبکه بانکی هر کس حتی یک چک برگشتی به میزان یک ریال هم داشته باشد، قفل می‌شود و دیگر نمی‌تواند چک صادر کند. اما قبلاً این‌طور نبود.
محرمیان گفت: قبلاً، هر کسی که از بانک‌های مختلف دسته چک داشت، می‌توانست تک تک آنها را به دست مردم بدهد، حتی اگر دچار ورشکستگی شده بود. اما اکنون، به محض برگشت حتی یک چک به میزان یک ریال، قفل می‌شود و صاحب چک دیگر نمی‌تواند چک جدید صادر کند.
الزام ثبت مشخصات چک‌های تضمینی در سامانه صیاد توسط بانکها
معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی درباره چک‌های تضمین شده نیز گفت: از ابتدای اردیبهشت این کار انبا عرض پوزش، امکان دسترسی مستقیم به سامانه صیاد از طریق پیامک برای عموم مردم وجود ندارد. سامانه صیاد یک سامانه مربوط به بانک مرکزی است که برای مدیریت و پیگیری چک‌های برگشتی و ارائه خدمات مرتبط با آن به بانکها و موسسات مالی استفاده می‌شود. افراد معمولی نمی‌توانند مستقیماً از این سامانه استفاده کنند.
در مورد استفاده از خدمات سامانه صیاد توسط بانکها و موسسات مالی، بسته به قوانین و مقررات موجود در هر کشور و وابستگی به بانک مرکزی مربوطه، ممکن است بانکها برخی اطلاعات مرتبط با چک‌های برگشتی را از طریق پیامک یا سایر واسط‌ها به مشتریان خود ارائه کنند. اما این موضوع به عهده بانکها و سیاست‌های آنها است و باید با بانک خود تماس بگیرید تا در مورد خدمات مربوطه اطلاعات دقیقتری دریافت کنید.
اتصال ۵۰ درصد دستگاه‌های خودپرداز به سامانه صیاد
نیمی از دستگاه‌های خودپرداز و کیوسک‌ها به شبکه بانکی کشور متصل هستند که تعداد آنها بیش از ۳۰ هزار دستگاه است و بانک‌های جدید نیز به زودی به این شبکه متصل خواهند شد.
آقای محرمیان گفت: بانک‌های بزرگ به دستگاه‌های خودپرداز متصل شده‌اند و هدف ما این است که این ارتباط تا پایان اردیبهشت به طور کامل برقرار شود.
وی افزود: تنها مشکلی که ممکن است برای برخی بانکها ایجاد اختلال کند، این است که برخی از تست‌هایی که انجام می‌دهند با مشکل فنی روبه‌رو میشوند و ممکن است چند روزی به تأخیر بیفتد.
استفاده از چک‌های جدید برای تضمین حقوقی
معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی درباره استفاده از چک‌های جدید برای تضمین که در حال حاضر امکان استفاده از آن وجود ندارد، گفت: در این چک‌ها مسئله اصلی حقوقی وجود دارد. قانون تعیین کرده است که زمان صدور چک، تاریخ ثبت شود، اما در عمل معمولاً در چک‌هایی که بابت تضمین صادر می‌شود، تاریخ ثبت نمی‌شود که با قانون در تناقض است.
دکتر محرمیان افزود: در این خصوص با نهادهای نظارتی اعم از دیوان محاسبات، سازمان بازرسی، کمیسیون اصل ۹۰ و سایر نهادهای مرتبط در تماس هستیم.
وی گفت: کمیسیون اصل ۹۰ اعتقاد دارد که می‌توان با توکیل، ثبت تاریخ را به تعویق انداخت، اما این با قانون همخوانی ندارد. اما ما مشکلی برای اجرای این موضوع نداشتیم، به شرطی که نهادهای نظارتی هم با این موضوع موافق باشند.
دکتر محرمیان اضافه کرد: پاسخی که در جلسات از سوی سازمان بازرسی و دیوان محاسبات به سمت ما برگشت، این بود که به نظر آنها، ثبت تاریخ باید در همان لحظه صورت گیرد.
وی ادامه داد: به همین منظور ما یمتأسفانه، متن شما ناقص است و در جمله آخر قطع می‌شود. لطفاً ادامه متن را ارسال کنید تا بتوانم به درستی به شما پاسخ دهم.