تمرکز نقدینگی در پایتخت؛ تهران بلعنده منابع بانکی کشور
آمارهای جدید بانک مرکزی، یک مشکل قدیمی اما خطرناک را دوباره به نمایش گذاشته است: تمرکز بالای نقدینگی در تهران. با وجود اینکه پایتخت سهم کوچکی در تولید ناخالص داخلی دارد، بیش از نیمی از تسهیلات و سپردههای بانکی کشور را به خود اختصاص داده و استانهای دیگر را از قطار توسعه جا گذاشته است.
فاصله خیرهکننده تهران با سایر استانها
بر اساس دادههای رسمی بانک مرکزی، در پایان مرداد ماه ۱۴۰۴، کل تسهیلات و سپردههای بانکی در کشور به ترتیب به ۱۱ و ۱۵ هزار همت رسیده است. نکته نگرانکننده اینجاست که از این مبالغ عظیم، نزدیک به ۶۰ درصد تسهیلات و ۵۸ درصد سپردهها تنها در استان تهران متمرکز شدهاند.
این آمار نشاندهنده یک شکاف عمیق است. در حالی که تهران با ارقامی نجومی در صدر جدول قرار دارد، استانهایی مانند کهگیلویه و بویراحمد و ایلام با ارقام بسیار ناچیز در انتهای جدول قرار گرفتهاند و عملاً از منابع بانکی بیبهره ماندهاند.
زنگ خطر برای اقتصاد ملی
محمدرضا فرزین، رئیسکل بانک مرکزی، نیز به این موضوع واکنش نشان داد و این تمرکز را «خطرناک» توصیف کرد. او علت این اتفاق را وجود دفاتر مرکزی شرکتهای بزرگ در تهران و تأمین مالی پروژههای ملی از پایتخت دانست، اما تأکید کرد که حتی با حذف این موارد، فاصله همچنان زیاد است.
این تمرکز نقدینگی به معنای توقف جریان توسعه در بخشهای وسیعی از کشور است. وقتی منابع مالی به استانها نمیرسد، پروژههای کوچک و متوسط یا تعطیل میشوند یا اصلاً آغاز نمیشوند، که این امر به نوبه خود باعث کند شدن رشد اقتصادی مناطق محروم میشود.
آیا بانک مرکزی میتواند این شکاف را پر کند
رئیسکل بانک مرکزی اعلام کرده که برای حل این مشکل، قرار است اختیارات شعب بانکها در استانها و شهرستانها افزایش یابد. اما کارشناسان معتقدند که تغییر این ساختار قدیمی و تمرکزگرایانه، کار آسانی نیست. وعدههای بانک مرکزی برای توزیع عادلانهتر اعتبارات، یک آزمون بزرگ پیش رو دارد و باید دید آیا این اقدامات میتوانند از حد حرف فراتر رفته و به بهبود وضعیت اقتصادی در کل کشور منجر شوند.