معمای برنج‌های ناپدید شده؛ چرا با وجود واردات، بازار اشباع نمی‌شود
با وجود گزارش‌هایی مبنی بر افزایش ترخیص کالا از گمرکات، مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که بازار برنج همچنان در وضعیت “انتظار” به سر می‌برد. برخلاف پیش‌بینی‌ها، هنوز خبری از وفور برنج‌های وارداتی در سفره‌های مردم نیست و این کالای اساسی به شکلی قطره‌چکانی در بازار توزیع می‌شود.
سهمیه‌بندی برنج در روزهای اجرای کالابرگ
در حالی که انتظار می‌رفت با اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی، ویترین فروشگاه‌ها پر از برنج‌های هندی و پاکستانی شود، اما واقعیت بازار چیز دیگری است. در حال حاضر، این اقلام تنها در برخی فروشگاه‌های منتخب و با محدودیت عرضه (سهمیه‌بندی) به دست مصرف‌کننده می‌رسد. بنکداران و فعالان بازار عمده‌فروشی نیز از عدم توزیع کافی برندهای پرمصرفی همچون «برنج احمد» و انواع واریته‌های پاکستانی گلایه دارند؛ موضوعی که مانع از شکسته شدن حباب قیمت‌ها شده است.
بدهی ۱.۲ میلیارد یورویی؛ گره کوری که باز نمی‌شود
مجیدرضا خاکی، دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران، علت اصلی این آشفتگی را در “معوقات ارزی” می‌بیند. او معتقد است واردکنندگان در بن‌بست مالی گرفتار شده‌اند:
بدهی انباشته: بابت محموله‌هایی که از بهمن سال گذشته وارد و مصرف شده، هنوز ارزی تخصیص داده نشده است.
حجم معوقات: رقم این بدهی ارزی به حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو رسیده است.
کاهش اعتبار جهانی: بدقولی در پرداخت‌ها، واردکنندگان ایرانی را نزد فروشندگان خارجی بی‌اعتبار کرده و توان آن‌ها را برای خریدهای جدید به شدت کاهش داده است.
راهکار عبور از بحران برنج
برای جلوگیری از تداوم کمبود و افزایش احتمالی قیمت‌ها، فعالان اقتصادی دو راهکار فوری را پیشنهاد می‌دهند:
تسویه فوری بدهی‌های ارزی: پرداخت معوقات سال گذشته برای بازگشت اعتبار واردکنندگان.
تخصیص ارز بدون توقف: به محض ورود محموله‌های جدید به گمرک، ارز آن‌ها تخصیص یابد تا کالا بدون معطلی و رسوب در انبارها، مستقیماً به شبکه توزیع برسد.
تا زمانی که چالش ارز ترجیحی و بدهی‌های انباشته حل نشود، نمی‌توان انتظار داشت که بازار برنج به ثبات و اشباع برسد. شفافیت در تخصیص ارز، تنها کلید رسیدن برنج ارزان‌قیمت به دست مصرف‌کننده نهایی است.