شبکه بانکی با بحران منابع مالی روبهروست
شواهد و آمارهای موجود از بازارهای مالی نشان میدهد که سیستم بانکی کشور با یک تنگنای شدید نقدینگی روبرو است. نرخ بهره بینبانکی به بالاترین حد خود رسیده، بانکها تمایلی به خرید اوراق دولتی ندارند و درخواست آنها برای دریافت اعتبار از بانک مرکزی، رکوردهای تاریخی را شکسته است.
در آخرین حراج اوراق دولتی، تنها یک بانک شرکت کرد که نشاندهنده نبود نقدینگی کافی برای خرید این اوراق است. همزمان، در اولین عملیات بازار باز شهریور ماه، بانکها مبلغ ۴۵۱.۹۴ هزار میلیارد تومان از بانک مرکزی درخواست نقدینگی کردند. این رقم، بالاترین درخواست از زمان راهاندازی این بازار است، به طوری که حتی از دوران جنگ نیز پیشی گرفته است.
افزایش نرخ بهره و دو راهی پیش روی بانک مرکزی
نرخ بهره بینبانکی که از اوایل مرداد ماه روندی صعودی داشته، در ۲۹ مرداد به ۲۳.۹۹ درصد رسید که تنها یک واحد درصد با سقف مجاز فاصله دارد. این افزایش شدید نرخ بهره نشاندهنده تشنگی بیسابقه بانکها برای نقدینگی است.
این بحران نقدینگی در حالی رخ میدهد که وزیر راه و شهرسازی نیز از بانکها درخواست کرده است تا برای طرح وام مکمل مسکن، اعتبار اختصاص دهند، که این موضوع فشار بر سیستم بانکی را دوچندان میکند. در این شرایط، بانک مرکزی در یک دوراهی مهم قرار گرفته است:
راه اول: اگر بانک مرکزی تسلیم فشار بانکها شود و نقدینگی مورد نیاز را تأمین کند، افزایش شدید نرخ تورم که در حال حاضر نیز بالاست، اجتنابناپذیر خواهد بود.
راه دوم: اگر بانک مرکزی در برابر این درخواستها مقاومت کند، نرخ بهره بینبانکی در سطح بالا باقی مانده و تأمین اعتبار برای مردم و کسبوکارها دشوار میشود.
پذیرش محدود درخواستهای بانکها توسط بانک مرکزی
با وجود درخواست بیسابقه بانکها برای نقدینگی، بانک مرکزی تنها با ۵۷.۵ درصد از این درخواستها، یعنی ۲۶۰ هزار میلیارد تومان، موافقت کرد. این اقدام به این معنی است که حدود ۴۳ درصد از نیاز نقدینگی بانکها تأمین نشده است. همین امر موجب شد که بانکها به بازار شبانه (بازار قاعدهمند) روی آورند و در روزهای اخیر تا ۱۵.۱۴ هزار میلیارد تومان از این بازار اعتبار بگیرند.
این وضعیت نشاندهنده یک بحران جدی در سیستم مالی کشور است که نیازمند تصمیمگیریهای حساس و دقیق از سوی نهادهای سیاستگذار است تا از پیامدهای سنگین اقتصادی جلوگیری شود.