پایان تخصیص ارز نقدی؟ دستور جدید وزارت اقتصاد برای واردات اعتباری شبیه «دوران جنگ»
وزیر امور اقتصادی و دارایی به‌تازگی از یک تغییر بزرگ در مدیریت ارزی کشور خبر داده است: آغاز طرح “تخصیص اعتباری ارز”. هدف اصلی این طرح، سرعت بخشیدن به فرایند تأمین ارز و ترخیص سریع‌تر کالاها از گمرک است.
تحول در سیاست ارزی دولت
وزیر اقتصاد تأکید کرد که این موضوع جدید، یکی از محورهای اصلی سیاست ارزی جدید دولت محسوب می‌شود. به گفته وی، دیگر قرار نیست تخصیص ارز به روش‌های گذشته ادامه پیدا کند. در رویکرد جدید، دولت بر استفاده از اعتبار واردکنندگان و پیش‌فروشندگان خارجی تمرکز کرده است.
این طرح با هدف نهایی کاهش ماندگاری کالاها در گمرک (رسوب کالا)، تسهیل ورود مواد اولیه حیاتی و حمایت از تولید داخلی طراحی شده است. به عبارت دیگر، دولت می‌خواهد کارآمدی کل زنجیره تأمین ارزی کشور را بالا ببرد.
«عملیات اعتباری» شبیه به دوران جنگ
وزیر اقتصاد اعلام کرد که برای تسریع در ترخیص کالاها، اقداماتی مشابه با دوران جنگ تحمیلی، اما به‌صورت اعتباری، در روزهای آینده عملی خواهد شد. وی توضیح داد که هرچند مدت اجرای این طرح به شرایط اقتصادی وابسته است، اما اجرای آن عملاً آغاز شده است.
تخصیص اعتباری ارز چگونه کار می‌کند
طرح «تخصیص اعتباری ارز» در واقع شباهت زیادی به سازوکار برات اسنادی (Draft/Documentary Bill) دارد. هرچند بخشنامه برات اسنادی پیش‌تر صادر شده بود اما به دلایل فنی و ملاحظاتی متوقف مانده بود که اکنون با اصلاحات جدید، دوباره فعال شده است.
در این شیوه جدید:
پرداخت غیرنقدی: بانک مرکزی بلافاصله ارز را به‌صورت نقدی پرداخت نمی‌کند.
استفاده از اعتبار: واردکننده از اعتبار خود یا فروشنده خارجی یا شبکه بانکی داخلی استفاده می‌کند.
تسویه در آینده: تسویه نهایی مبلغ ارز، در یک بازه زمانی مشخص در آینده انجام خواهد شد.
این سازوکار کمک می‌کند تا فشار کمتری بر منابع ارزی کشور وارد شود و در عین حال، چرخ تولید و واردات مواد اولیه بدون وقفه و نیاز به تخصیص فوری ارز نقدی، به حرکت خود ادامه دهد.