تور رایگان استانبول با ارز مسافرتی؟ افسانه‌ای که بلاگرها می‌گویند و ۳ اشتباهی که باید بدانید
این روزها، برخی بلاگرهای اینستاگرامی با آب‌وتاب از «تور رایگان استانبول و تفلیس» با استفاده از مابه‌التفاوت ارز مسافرتی صحبت می‌کنند. اما آیا این ادعا واقعیت دارد؟
بیایید یک حساب سرانگشتی کنیم: یک تور هوایی بسیار اقتصادی به ترکیه (شامل فقط بلیط و هتل سه‌ستاره)، حداقل ۱۷ تا ۱۸ میلیون تومان هزینه دارد. در مقابل، سودی که شما از خرید و فروش ارز مسافرتی برای این مقصد به دست می‌آورید، نهایتاً ۱۰ تا ۱۱ میلیون تومان است.
پس ادعای سفر رایگان، از پایه اشتباه است. این تصور، ناشی از سه اشتباه و ابهام رایج درباره ارز مسافرتی است که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.
اشتباه اول: سهمیه شما ۵۰۰ یورو نیست
بزرگترین اشتباهی که در این ویدئوها ترویج می‌شود، مربوط به سقف سهمیه است. سقف دریافت ارز مسافرتی (۵۰۰ یورو) دو شرط اساسی دارد:
۱. سفر شما باید هوایی باشد. ۲. کشور مقصد باید از شما ویزا بخواهد.
از آنجایی که مقاصدی مانند ترکیه و گرجستان نیازی به ویزا ندارند، شرط دوم برای آن‌ها صادق نیست. در نتیجه، سهمیه ارز مسافرتی برای مسافران این دو کشور (و مقاصد مشابه بدون ویزا) از ۵۰۰ یورو به ۳۰۰ یورو کاهش پیدا می‌کند. بنابراین، تمام محاسبات باید بر اساس ۳۰۰ یورو انجام شود، نه ۵۰۰ یورو.
اشتباه دوم: چه ارزی دریافت می‌کنید؟ (خبری از دلار نیست)
از اوایل سال ۱۴۰۱، عرضه دلار در سازوکار ارز مسافرتی متوقف شده و «یورو» به عنوان ملاک اصلی قرار گرفته است.
مسافر در وهله اول، سهمیه خود را بر مبنای یورو (با نرخ مرکز مبادله ارز و طلا) دریافت می‌کند. البته این امکان وجود دارد که مسافر به انتخاب خودش، به جای یورو، معادل آن را به ارز کشور مقصد (مثلاً لیر برای ترکیه یا لاری برای گرجستان) دریافت کند.
اشتباه سوم: سود واقعی چقدر است؟ (محاسبه دقیق سود ۳۰۰ یورو)
حالا که می‌دانیم سهمیه ۳۰۰ یورو است، سود واقعی را محاسبه می‌کنیم:
۱. هزینه خرید: در حال حاضر، بانک مرکزی هر یورو دولتی را بر مبنای نرخ مرکز مبادله (حدود ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومان) می‌فروشد. بنابراین، خرید ۳۰۰ یورو برای مسافر حدود ۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد.
۲. سود فروش: اگر مسافر بخواهد این ۳۰۰ یورو را در بازار آزاد بفروشد، صراف‌ها در خوش‌بینانه‌ترین حالت آن را با نرخی نزدیک به ۱۲۰ تا ۱۲۲ هزار تومان خریداری می‌کنند.
۳. نتیجه: با فروش ۳۰۰ یورو در بازار آزاد، حدود ۳۶ میلیون تومان به دست می‌آید.
با کم کردن هزینه خرید (۲۵.۵ میلیون) از مبلغ فروش (۳۶ میلیون)، سود خالص و نهایی مسافر، همان ۱۰ تا ۱۱ میلیون تومان خواهد بود.
هدف ارز مسافرتی چیست
این سود ۱۰ تا ۱۱ میلیونی، به هیچ وجه هزینه یک تور ۱۷ تا ۱۸ میلیون تومانی (که تازه شامل وعده‌های غذایی و سایر هزینه‌های سفر نیست) را پوشش نمی‌دهد.
باید بدانیم که ارز مسافرتی، مانند ارز دانشجویی یا تجاری، در دسته «ارزهای خدماتی» قرار می‌گیرد. هدف بانک مرکزی از عرضه این ارز، «تأمین مالی یک سفر رایگان» نیست، بلکه کمک به مدیریت تقاضا در بازار و تأمین بخشی از هزینه‌های مسافر با نرخ رسمی است.