خرید تضمینی گندم از ریل خارج شد؛ دولت دیر رسید

تاخیر دولت، خرید تضمینی گندم را با چالش مواجه کرد

کشاورزان گندم‌کار ایرانی این روزها با مشکلات عدیده‌ای دست و پنجه نرم می‌کنند. لی‌قلی ایمانی، مدیرعامل بنیاد ملی گندم‌کاران، از وضعیت بغرنج مطالبات گندم‌کاران از دولت خبر می‌دهد. تاکنون بیش از ۶.۵ میلیون تن گندم از کشاورزان خریداری شده که ارزش آن به نرخ تضمینی، بالغ بر ۱۳۰ هزار میلیارد تومان است. اما نکته تکان‌دهنده اینجاست که دولت تنها ۴۵ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان از این مبلغ را به کشاورزان پرداخت کرده است.

واریز قطره‌چکانی، چهار ماه بی‌خبری

ایمانی با انتقاد شدید از شیوه پرداخت قطره‌چکانی مطالبات، می‌گوید: “برداشت گندم از ۵ فروردین ماه آغاز شده و اکنون ۴ ماه از آن می‌گذرد.” این در حالی است که نحوه پرداخت‌ها به هیچ وجه عادلانه نیست و کشاورزان را در سرگردانی عمیقی فرو برده است:

گندم‌کاران جنوب: تنها ۷۵ درصد مطالبات آن دسته از کشاورزانی که در مناطق جنوبی کشور گندم خود را در ابتدای فروردین تحویل داده‌اند، تسویه شده و ۲۵ درصد باقی‌مانده هنوز پرداخت نشده است.

کشاورزان گروه دوم: آن‌هایی که از ابتدای اردیبهشت تا ۲۵ خرداد گندم خود را تحویل داده‌اند، تنها ۵۰ درصد مطالبات‌شان را دریافت کرده‌اند و نیمی از بهای گندم‌شان پرداخت نشده است.

کشاورزان گروه سوم: گروهی که از ۲۵ خرداد تاکنون گندم به دولت تحویل داده‌اند، هنوز ریالی دریافت نکرده‌اند.

بی‌اعتمادی عمیق و بدهی‌های کمرشکن

مدیرعامل بنیاد ملی گندم‌کاران با ابراز نگرانی شدید از بی‌اعتمادی روزافزون کشاورزان به دولت، می‌گوید: “برداشت گندم همچنان ادامه دارد و بدهی دولت روزانه در حال افزایش است، در حالی که هیچ افق و چشم‌انداز روشنی در مورد پرداخت مطالبات کشاورزان از سوی دولت وجود ندارد.” این وضعیت نه تنها کشاورزان را در برابر عوامل دخیل در تولید خود شرمنده کرده، بلکه آنان را با انبوهی از بدهی‌ها تنها گذاشته است.

او به مثال‌هایی روشن از این وضعیت اشاره می‌کند: کشاورزی که گندمش را برداشت کرده، باید حق‌الزحمه صاحب کمباین را بپردازد. کامیون‌دار که گندم را به سیلو برده، کرایه حملش را می‌خواهد. کشاورز در ابتدای فصل برای تهیه نهاده‌ها از بانک وام گرفته و وعده پرداخت اقساط را سرِ محصول گندم داده است، اما اگر اقساط به موقع پرداخت نشود، بانک ۶ درصد جریمه تأخیر می‌گیرد. همچنین، سم‌فروش پول سموم را می‌خواهد. در این شرایط، کشاورز در میان این همه بدهی، با مطالبات پرداخت‌نشده خود از دولت، تنها مانده و درگیر است.

گندم، خوراک دام می‌شود و دلسردی کشاورزان اوج می‌گیرد

نتیجه این بی‌تدبیری‌ها، فاجعه‌بار است. ایمانی می‌گوید: “بسیاری از کشاورزان، برای پرداخت بدهی‌های خود، مجبور شده‌اند تراکتور و ماشین خود را بفروشند.” از سوی دیگر، با بالا رفتن قیمت جو، گندم از چرخه خرید تضمینی دولت خارج شده و به خوراک دام و طیور تبدیل می‌شود.

او با گلایه می‌افزاید: “برخی دیگر از کشاورزان برای تسویه بدهی‌هایشان، گندم خود را زیر قیمت خرید تضمینی فروخته‌اند.” این وضعیت، کشاورزانی را که با مشقات فراوان در شرایط سخت اقتصادی و اقلیمی، خشکسالی، سرمازدگی و گرانی سموم و کود، گندم می‌کارند و پول آن را از دولت دریافت نمی‌کنند، به شدت دلسرد کرده و تمایل آن‌ها به ادامه کشت گندم را از بین برده است.

آینده نان مردم در گروی پرداخت مطالبات

مدیرعامل بنیاد ملی گندم‌کاران هشدار می‌دهد که این تعلل‌ها در پرداخت مطالبات، اعتماد کشاورزان به دولت را از بین برده است. او توضیح می‌دهد: “کشاورزی در کشور ما بیشتر معیشتی است نه اقتصادی، یعنی کشاورز توانمندی مالی بالایی برای تأمین هزینه‌های بعدی ندارد.” بنابراین، کشاورز باید پول گندم تحویلی خود را بگیرد تا بتواند نهاده‌های محصول بعدی را تامین کند. این موضوع به خصوص برای کشاورزانی که در برخی استان‌ها کشت دوم نیز دارند، حیاتی است و بدون دریافت مطالبات، قادر به تأمین نهاده‌های لازم نخواهند بود.

ایمانی در پایان خاطرنشان می‌کند که برداشت گندم در مناطق سرد و معتدل در حال اتمام است و کشاورزان بلافاصله پس از برداشت باید زمین را برای کشت بعدی آماده کنند که نیازمند نقدینگی است. عدم پرداخت به‌موقع مطالبات گندم‌کاران، نه تنها باعث کاهش تولید گندم در سال آینده می‌شود، بلکه به ناچار به افزایش واردات برای تأمین نان مردم خواهد انجامید.