اجرای طرح جدید برای توزیع عادلانه مالیات با مشارکت مودیان
طرح «نشان‌دار کردن مالیات‌ها»، که توسط دولت سیزدهم اجرا شده، دیگر تنها یک طرح مالیاتی نیست؛ بلکه یک نوآوری بزرگ در حکمرانی اقتصادی و اعتمادسازی میان مردم و دولت است. طاهر سماواتی، کارشناس سیاست‌گذاری اقتصادی، این طرح را عاملی برای تحولی بزرگ در رابطه مالیاتی کشور می‌داند که توانسته مالیات را از یک تکلیف اجباری به یک مشارکت داوطلبانه تبدیل کند.
مالیات شما، انتخاب شما: قدرت در دست مودیان
مهم‌ترین ویژگی طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها، اعطای قدرت انتخاب به مردم است. به گفته سماواتی، اکنون هر فردی که مالیات پرداخت می‌کند، می‌تواند تعیین کند که پولش در چه پروژه‌ای و در کدام منطقه هزینه شود. این انتخاب‌ها شامل طیف وسیعی از پروژه‌های عمرانی می‌شود:
تکمیل مدرسه‌ها و بیمارستان‌ها
توسعه شبکه‌های آب، برق و راه در مناطق مختلف کشور
این مکانیسم ساده، احساس شهروندی را تقویت می‌کند. مودیان دیگر مالیات را صرفاً پرداختی به دولت نمی‌بینند، بلکه آن را بخشی از نقش خود در توسعه کشور می‌دانند. این حکمرانی مردمی، زمینه‌ساز افزایش شدید اعتماد عمومی است.
موفقیت چشمگیر طرح در یک سال
عملکرد این طرح در سال ۱۴۰۳ مهر تأییدی بر موفقیت رویکرد مردمی بود. بر اساس آمار رسمی، بیش از ۱۹۱۵ پروژه عمرانی در سراسر کشور با منابع حاصل از مالیات‌های نشان‌دار شده تکمیل و به بهره‌برداری رسیدند.
این تجربه موفق، دولت را بر آن داشت تا برای سال ۱۴۰۴، اعتبارات مربوط به طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها را ۵۰ درصد افزایش دهد.
شفافیت، عدالت و کاهش فرار مالیاتی
طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها، دو اثر مهم دیگر نیز بر اقتصاد کلان و اجتماع دارد:
افزایش اعتماد و تمکین مالیاتی: با این طرح، هر مودی می‌تواند به‌صورت دقیق ببیند که مالیاتش چگونه و با چه نتیجه‌ای صرف شده است. این شفافیت و پاسخگویی، یک اعتماد متقابل بین مردم و دولت ایجاد می‌کند که باعث می‌شود مودیان داوطلبانه‌تر و با اطمینان بیشتری مالیات بپردازند و زمینه کاهش فرار مالیاتی فراهم شود.
تحقق عدالت در توزیع منابع: از آنجا که مردم مستقیماً محل مصرف مالیات را انتخاب می‌کنند، شبهه نبود سازوکار عادلانه برای تخصیص منابع از بین می‌رود. مودیان می‌توانند پول خود را به سمت پروژه‌هایی هدایت کنند که از نظرشان برای منطقه یا حوزه مورد نیازشان اولویت دارد، و این موجب تقویت حس رضایت و توزیع عادلانه منابع عمومی می‌شود.
در مجموع، این طرح با شفاف‌سازی مسیر هر مالیات، امکان انحراف منابع یا هزینه‌کرد خارج از برنامه را از بین برده و به یکی از مهم‌ترین اقدامات شفافیت‌زا در نظام مالی کشور تبدیل شده است.