تغییر در شیوه تهاتر نفت با کالاهای اساسی؛ دولت مدل معامله را اصلاح کرد
ماجرای جنجالی «نفت در برابر کالا» که سال‌هاست بخشی از استراتژی تأمین اقلام ضروری ایران را تشکیل می‌دهد، وارد فاز جدیدی شده است. غلامرضا نوری‌قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، از اصلاحات ساختاری در این فرآیند خبر داده که هدف آن پایان دادن به بدقولی‌ها در واردات کالاهای اساسی است.
فرمول قدیمی تهاتر چگونه بود
در روش سنتی، دولت به جای فروش نفت و دریافت ارز، نفت خام را مستقیم در اختیار واردکننده قرار می‌داد. واردکننده وظیفه داشت نفت را در بازارهای جهانی به فروش برساند و در مقابل، نهاده‌های دامی یا کالاهای اساسی (مثل گندم و روغن) را وارد کشور کند. اما این روش همواره با ریسک‌هایی همراه بود.
اصلاحات نوری‌قزلجه: اول کالا، بعد نفت
وزیر جهاد کشاورزی در دوره جدید مسئولیت خود، یک تغییر استراتژیک را پیشنهاد داده است. در مدل جدید، جایگاه «نفت» و «کالا» در میز معامله عوض می‌شود:
تعهد اول: واردکننده ابتدا باید محموله کالای اساسی را وارد کشور کرده و به انبارهای دولت تحویل دهد.
پاداش دوم: پس از تأیید نهایی وزارت کشاورزی و تحویل کالا، واردکننده برای دریافت سهمیه نفت به وزارت نفت معرفی می‌شود.
این تغییر با هدف «کاهش ریسک تأمین» انجام شده تا دولت مطمئن شود ذخایر استراتژیک کشور پیش از خروج نفت، پر شده است.
فرار وزیر از حواشی بازار نفت
نوری‌قزلجه در واکنش به هشدارهای کارشناسان درباره خطرات این شیوه (مانند ایجاد رانت، شکل‌گیری تراستی‌های جدید یا رقابت منفی در بازار محدود نفت ایران)، هوشمندانه عمل کرد. او با بیان اینکه «فروش نفت در حوزه تخصصی من نیست»، پاسخ به این ابهامات را به وزارت نفت ارجاع داد و تنها بر جنبه‌ی «تأمین امنیت غذایی» تمرکز کرد.
چرا این موضوع اکنون مهم است
با توجه به گزارش‌های اخیر از گرانی‌های نوروزی و فشار اقتصادی بر مردم در رمضان ۱۴۰۴، تضمین ورود به‌موقع نهاده‌های دامی برای کنترل قیمت گوشت و مرغ حیاتی است. دولت امیدوار است با این مدل جدید تهاتر، از تلاطم قیمت‌ها در نیمه اول سال ۱۴۰۵ جلوگیری کند.