شوک قیمتی در بازار برنج؛ کنترل از دست دولت خارج شد
افزایش افسارگسیخته قیمت برنج در بازار، ناشی از تصمیم دیرهنگام دولت برای ممنوعیت واردات و در پی آن، کمبود شدید عرضه برنج خارجی است. کارشناسان معتقدند این نوع مدیریت، همراه با نابسامانی در قیمت‌گذاری برنج‌های خارجی، ناکارآمدی ساختاری در تنظیم بازار را آشکار می‌سازد.
بحران واردات: عقب‌ماندگی ۴۵ روزه مسئولان
امیر آقاجانیان، عضو انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج، تأکید کرد که مسئولان حدود ۴۵ روز پس از پایان فصل برداشت، اقدام به اعمال ممنوعیت واردات کردند. همین تأخیر، منجر به کمبود عرضه برنج خارجی و در نتیجه، افزایش افسارگسیخته قیمت انواع برنج شد.
وضعیت بازار برنج‌های خارجی
برنج هندی: قیمت مصوب هر کیلوگرم ۶۰ هزار تومان اعلام شده، اما این نوع برنج یا در مغازه‌ها وجود ندارد و یا با نرخی بالاتر از مصوب عرضه می‌شود.
برنج پاکستانی: قیمت مصوب برای هر کیلوگرم ۸۰ هزار تومان است، اما در حال حاضر با نرخی بین ۱۴۰ تا ۱۶۰ هزار تومان در بازار توزیع می‌شود؛ این فاصله فاحش بین قیمت مصوب و قیمت بازار، عمق نابسامانی را نشان می‌دهد.
دوگانگی بازار داخلی: مقاومت کشاورز و سرریز کارخانه‌ها
در بازار برنج ایرانی، شاهد یک دوگانگی عجیب هستیم:
دوران کمبود (اردبیشهت و خرداد): در ماه‌های ابتدایی سال، کارخانه‌ها با کمبود برنج مواجه بودند که این خود باعث افزایش قیمت شد.
وضعیت کنونی کارخانه‌ها: در حال حاضر، کارخانه‌ها مملو از برنج است.
مقاومت کشاورز: با این وجود، ۸۰ درصد برنج در دست کشاورزان باقی مانده و با وجود اینکه قیمت خرید معقولی برای آن در نظر گرفته شده، کشاورزان در فروش محصول خود مقاومت می‌کنند.
ریشه اصلی نوسانات: تناقض آماری و تخلفات واسطه‌ها
آقاجانیان ریشه اصلی نوسانات و التهاب در بازار برنج را آمار نادرست تولید اعلام کرد. به گفته او:
تناقض آماری: سال گذشته، وزارت جهاد کشاورزی میزان تولید را ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تن، اما مرکز آمار ایران آن را یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن اعلام کرد.
برنامه‌ریزی غلط: مسئولان وزارت جهاد و صمت بر پایه آمار اغراق‌آمیز ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تن برنامه‌ریزی کردند که در نتیجه، این اختلاف ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تنی منجر به کسری و نوسان شدید قیمت در بازار شد.
او تأکید کرد که اگر هدف مسئولان تنظیم بازار است، باید برنج باکیفیت وارد کنند تا از التهاب بیشتر بازار در ماه‌های آتی جلوگیری شود.
در خصوص تخلفات، وی با اشاره به اظهارات اخیر رئیس سازمان بازرسی کل کشور، پذیرفت که تخلفات در این صنف وجود دارد، اما خاطرنشان کرد که عمده تخلفات توسط واسطه‌های فاقد پروانه و مجوز شکل می‌گیرد. او راهکار کنترل این تخلفات را برندسازی تولید برنج و ایجاد زنجیره‌های توزیع اعلام کرد، به طوری که توزیع صرفاً توسط افراد دارای پروانه رسمی صورت بگیرد.