افزایش نجومی قیمت برنج ایرانی؛ فشار تازه بر معیشت کارگران
آمارهای رسمی بانک مرکزی و مرکز آمار، روایت تلخی از کوچک شدن سفره‌های مردم در یک دهه اخیر (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴) دارد. داده‌ها نشان می‌دهند که قیمت هر کیلو برنج ایرانی در این بازه زمانی، حدود ۲۹۰ هزار تومان افزایش یافته است. اما این گرانی چگونه اتفاق افتاد و چرا برنج از سفره بسیاری از خانوارها پر کشید؟
دهه ۹۰؛ آغاز طوفان تورم
همه چیز از سال ۱۳۹۷ و بازگشت تحریم‌ها شروع شد. تا پیش از آن (سال‌های ۹۲ تا ۹۶)، ثبات نسبی بر بازار حاکم بود. برای مثال، در سال ۱۳۹۴ قیمت هر کیلو برنج ایرانی تنها ۷,۵۰۰ تومان بود. اما با جهش نرخ ارز در سال ۹۷، فنر قیمت‌ها در رفت. میانگین قیمت برنج در سال ۹۸ به حدود ۲۳ هزار تومان رسید که نشان‌دهنده یک جهش تورمی سنگین بود.
سال‌های رکوردشکنی (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱)
قطار گرانی در سال ۱۳۹۹ سرعت گرفت. در این سال تورم برنج به ۱۱۳ درصد رسید و قیمت‌ها از مرز ۳۰ هزار تومان عبور کرد. این روند در سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ نیز ادامه یافت؛ به طوری که قیمت هر کیلو برنج از ۳۰ هزار تومان در شهریور ۱۴۰۰، با یک جهش عجیب به حدود ۷۸ هزار تومان در اردیبهشت ۱۴۰۱ رسید.
زلزله ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴؛ تیر خلاص بر پیکر سفره‌ها
پس از یک دوره نوسان در کانال ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومان (در سال ۱۴۰۲)، ناگهان در سال ۱۴۰۳ زلزله‌ای جدید رخ داد.
جهش ناگهانی: در حالی که قیمت‌ها در نیمه اول سال ۱۴۰۳ حدود ۱۰۰ هزار تومان بود، ناگهان ورق برگشت.
قیمت‌های نجومی: در کمتر از یک ماه، قیمت برنج درجه یک هاشمی از ۱۳۰ هزار تومان به ۲۲۰ هزار تومان پرتاب شد.
آمار ۱۴۰۴: داده‌ها نشان می‌دهند که در چهار ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴، قیمت برنج به مرز ۲۱۹ هزار تومان رسیده است؛ این یعنی یک رشد ۲۰۱۸ درصدی نسبت به سال ۹۶!
فاجعه اصلی: حقوق‌ها جا ماندند
شاید ترسناک‌ترین بخش این گزارش، مقایسه «تورم برنج» با «افزایش دستمزد» باشد: در طول این ۱۰ سال، حداقل دستمزد کارگران حدود ۱۲ برابر شده است، اما قیمت برنج ۴۰ برابر افزایش یافته است! این شکاف عمیق باعث شده که برنج ایرانی، که روزگاری قوت غالب تمام اقشار جامعه بود، حالا به یک کالای لوکس تبدیل شود و بسیاری از خانوارها مجبور به حذف یا جایگزینی آن شوند.