تولید داخلی زیر فشار گران‌فروشی فولادی‌ها
صنعت فولاد، که در هر کشوری نقش موتور محرک توسعه را بازی می‌کند، در ایران به عاملی برای افزایش قیمت و تورم تبدیل شده است. برخلاف انتظار که باید نهاده‌های ارزان‌قیمت را در اختیار صنایع قرار دهد، فولادسازان با یک سازوکار معیوب، محصولات خود را با قیمتی گزاف و بالاتر از نرخ‌های جهانی به دست مصرف‌کننده داخلی می‌رسانند.
گران‌فروشی فولاد، به ضرر تولید داخلی
بر اساس گزارش‌های بازار، قیمت برخی محصولات فولادی در ایران به طور فاحشی از قیمت‌های جهانی بالاتر است؛ به طوری که ورق گرم داخلی با قیمتی بیش از پنج برابر نرخ جهانی به فروش می‌رسد. این اختلاف قیمت بزرگ، نشان‌دهنده انحصار فولادسازان و یک گران‌فروشی سیستماتیک در بورس کالا است.
این وضعیت، صنایع پایین‌دستی مانند خودروسازی، لوازم خانگی و ساخت‌وساز را در تنگنا قرار داده و هزینه‌های تولید را به شدت افزایش داده است. نتیجه این روند، کاهش رقابت‌پذیری محصولات ایرانی در بازارهای جهانی و رکود در صنایع وابسته به فولاد است.
چرا این مشکل به وجود آمده است
این بحران، محصول چندین عامل مهم است:
سازوکار معیوب بورس کالا: در بورس، عرضه محصولات فولادی محدود است و قیمت‌گذاری بر مبنای یک “قیمت پایه دلاری” غیرشفاف انجام می‌شود. این سازوکار باعث رقابت قیمتی بالا و افزایش قیمت نهایی برای تولیدکنندگان داخلی می‌شود و آن‌ها را مجبور می‌کند از دلالان و با قیمت‌های بالاتر خرید کنند.
محدودیت‌های ارزی: سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی و دشواری در دسترسی به ارز، توانایی تولیدکنندگان برای واردات مواد اولیه را کاهش داده است. این امر، آن‌ها را به سمت خرید از کانال‌های گران‌تر و غیررسمی سوق می‌دهد.
در نهایت، وقتی مواد اولیه داخلی گران‌تر از نمونه‌های خارجی باشد، تولیدکننده داخلی مجبور است یا قیمت نهایی محصول را بالا ببرد یا تولید خود را کاهش دهد. این شرایط، نه تنها به ضرر مصرف‌کننده است، بلکه باعث کاهش سرمایه‌گذاری و زمین‌گیر شدن چرخ‌های تولید در کشور می‌شود.