تغییر در سیاست‌های اعتباری بانک‌ها؛ دلیل حذف خانه‌های نوساز از طرح‌های تسهیلاتی چیست
داده‌های رسمی از عملکرد بانک‌ها در بهار ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که رشد تسهیلات پرداختی در بخش مسکن به طرز چشمگیری کاهش یافته است. این افت سرعت، نگرانی‌هایی را در مورد وضعیت بازار مسکن و دسترسی مردم به تسهیلات بانکی ایجاد کرده است. در حالی که در فروردین امسال شاهد رشد قابل توجه ۵۲ درصدی در میزان تسهیلات پرداختی نسبت به فروردین ۱۴۰۳ بودیم، این روند صعودی در اردیبهشت به ۱۶ درصد و در خرداد به تنها ۴ درصد محدود شد. این آمار نشان‌دهنده کاهش شتاب وام‌دهی نظام بانکی در ادامه فصل است.
وام خرید مسکن غیرنوساز: تنها نقطه روشن
در میان انواع وام‌های مسکن، وام خرید مسکن غیرنوساز تنها بخشی است که در هر سه ماه بهار ۱۴۰۴، رشد بالا و پایداری را نسبت به سال گذشته تجربه کرده است. در فروردین، اردیبهشت و خرداد امسال، به ترتیب ۱۴۸، ۱۴۶ و ۷۲ درصد بیشتر از ماه‌های مشابه در سال ۱۴۰۳ وام در این بخش پرداخت شده است. این روند به وضوح نشان می‌دهد که بانک‌ها روی واحدهای آماده تحویل و قابل انتقال فوری به خریداران تمرکز کرده‌اند. این تصمیم احتمالاً به دلیل کاهش ریسک بازپرداخت و افزایش تقاضای مصرفی برای خانه‌های موجود است.
سقوط آزاد تسهیلات مسکن نوساز: از رشد تا انقباض
اما وضعیت برای وام خرید مسکن نوساز کاملاً متفاوت است. این بخش، برخلاف وام‌های غیرنوساز، در بهار امسال سیر نزولی شدیدی را طی کرده است. در فروردین‌ماه، رشد ۷۴ درصدی نسبت به سال گذشته به ثبت رسید، اما این رشد در اردیبهشت به تنها ۳ درصد کاهش یافت و در خردادماه، شاهد افت ۲۵ درصدی نسبت به خرداد ۱۴۰۳ بودیم. این روند نزولی می‌تواند ناشی از عواملی چون نبود جذابیت اقتصادی برای ساخت‌وساز، کاهش توان مالی سازندگان یا سخت‌گیرانه‌تر شدن سیاست‌های بانک‌ها در قبال پروژه‌های جدید باشد.
افت محسوس در وام ودیعه و نوسان در تسهیلات تعمیرات
وام ودیعه مسکن نیز در تمامی ماه‌های فصل بهار نسبت به سال گذشته با کاهش همراه بوده است. در فروردین و اردیبهشت به ترتیب کاهش ۱۹ و ۶۶ درصدی و در خرداد نیز افت ۸ درصدی مشاهده می‌شود. این در حالی است که این نوع وام در سال گذشته رشد بسیار بالایی داشت، اما آمار امسال از کاهش چشمگیر تخصیص منابع به مستأجران حکایت دارد.
در مورد وام جعاله تعمیر مسکن (تسهیلات تعمیرات)، وضعیت کمی متفاوت است. در فروردین‌ماه شاهد کاهش ۲۷ درصدی نسبت به سال قبل بودیم، اما در اردیبهشت رشد ۶۶ درصدی و در خرداد رشد ۲۳ درصدی ثبت شد. این نوسان می‌تواند نشان‌دهنده تصمیم‌گیری‌های موردی بانک‌ها و نبود یک برنامه‌ریزی بلندمدت و پایدار در این حوزه باشد.
توقف موتور وام‌دهی مسکن
در مجموع، رشد تسهیلات بخش مسکن که در فروردین ۵۲ درصد بود، در اردیبهشت به ۱۶ درصد و در خرداد به تنها ۴ درصد کاهش یافته است. این یعنی هر ماه از بهار ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل، رشد کمتری داشته است. در پایان فصل بهار، عملاً می‌توان گفت موتور وام‌دهی بانک‌ها در حوزه مسکن تقریباً متوقف شده است، که این مسئله می‌تواند پیامدهای مهمی برای آینده بازار مسکن و قدرت خرید مردم داشته باشد.