بازار آشفته برنج؛ کیسه‌هایی بدون مشخصات در راه سفره مردم
بازار برنج ایران در آستانه یک بحران جدی قرار گرفته است. در حالی که قیمت‌ها به مرز ۳۰۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم رسیده‌اند، حتی با آغاز فصل برداشت محصول جدید در شمال کشور، هیچ نشانه‌ای از کاهش چشمگیر قیمت‌ها به چشم نمی‌خورد. اما ریشه این گرانی افسارگسیخته کجاست؟ یک عضو انجمن تولیدکنندگان برنج، با افشای اطلاعات تکان‌دهنده‌ای، ورود کیسه‌های بی‌نام و نقش ۹۵ درصدی واسطه‌های بدون شناسنامه در توزیع برنج را عامل اصلی این آشفتگی و افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها می‌داند.
آمار غلط تولید و ضربه به واردات
امیرحسین آقاجانیان، عضو انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران، با انتقاد شدید از آمار ارائه‌شده توسط نهادهای دولتی، به‌ویژه وزارت جهاد کشاورزی، می‌گوید: “وزارت جهاد کشاورزی، تولید برنج کشور را ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تن اعلام کرده، در حالی که آمار واقعی تولید داخلی به مراتب کمتر از این مقدار است.”
او تاکید کرد که این “آمار اشتباه” باعث شده که برنامه‌ریزی برای واردات برنج به درستی انجام نشود و نیاز واقعی کشور به این محصول استراتژیک به دقت مشخص نگردد. به گفته آقاجانیان، برآورد واقعی تولید داخلی در سال جاری بین ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تا حداکثر ۱ میلیون و ۹۰۰ هزار تن بوده و در نتیجه، میزان واردات انجام شده، بسیار کمتر از نیاز واقعی کشور بوده است.
کیسه‌های بی‌هویت و حراج اعتماد عمومی
یکی از بزرگترین معضلات کنونی بازار برنج، شیوه بسته‌بندی و توزیع آن است. آقاجانیان در این باره فاش کرد: “تنها ۵ درصد از بسته‌بندی و توزیع برنج توسط برندهای معتبر و شناسنامه‌دار انجام می‌شود.”
او در ادامه افزود: “در مقابل، ۹۵ درصد باقیمانده توسط واسطه‌هایی به بازار عرضه می‌شود که هیچ‌گونه شناسنامه یا مجوزی ندارند. این واسطه‌ها، برنج را در کیسه‌های بدون نام و نشان به فروش می‌رسانند.” این وضعیت نه تنها زمینه را برای انحراف، اختلاط، تقلید و حتی احتکار فراهم می‌کند، بلکه به شدت به اعتماد مصرف‌کنندگان لطمه زده و آشفتگی بازار را تشدید کرده است. این بسته‌بندی‌های بی‌هویت، امکان رهگیری و نظارت بر کیفیت و اصالت برنج را تقریباً غیرممکن می‌سازد.
چشم‌انداز افزایش قیمت و لزوم حمایت دولت
با توجه به شرایط موجود، عضو انجمن تولیدکنندگان برنج ایران پیش‌بینی می‌کند که حتی پس از فصل برداشت نیز قیمت برنج به زیر ۱۰۰ هزار تومان نخواهد رسید. وی دلیل این امر را افزایش سرسام‌آور هزینه‌های تولید برای کشاورزان می‌داند. افزایش قیمت کود، تجهیزات کشاورزی و سایر نهاده‌ها، کشاورزان را ناچار می‌کند تا محصولات خود را با قیمت بالاتری عرضه کنند تا صرفه اقتصادی داشته باشد.
آقاجانیان پیشنهاد کرد: “دولت باید اعتبار خرید تضمینی برنج را برای کشاورزان در نظر بگیرد تا انگیزه لازم برای فروش محصول با قیمتی عادلانه به وجود بیاید.” او یادآور شد که در دو سال گذشته، قیمت برنج در حدود ۱۰۰ هزار تومان ثابت مانده بود، اما با توجه به افزایش هزینه‌ها، دیگر امکان کاهش قیمت وجود ندارد و انتظار می‌رود قیمت برنج ایرانی در حال حاضر بین ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تومان باقی بماند. حمایت دولت از کشاورزان، می‌تواند نقش کلیدی در تعادل‌بخشی به بازار و جلوگیری از افزایش بیشتر قیمت‌ها ایفا کند.