رشد مجدد قیمت جهانی طلا؛ عوامل صعود چه بودند
گزارش جدید شورای جهانی طلا نشان می‌دهد که بانک‌های مرکزی در سراسر جهان، به ویژه در کشورهای دارای معادن طلا، به طور فزاینده‌ای به سمت خرید مستقیم طلا از معادن داخلی و با ارز محلی روی آورده‌اند. این یک تغییر بزرگ در رویکرد سنتی خرید طلا از بازارهای بین‌المللی است و دلایل جذاب خود را دارد.
آمار شگفت‌انگیز: نیمی از بانک‌های مرکزی فعال در خرید طلا، سراغ معادن داخلی رفته‌اند
بر اساس تازه‌ترین نظرسنجی شورای جهانی طلا از بانک‌های مرکزی، از میان ۳۶ پاسخ‌دهنده، ۱۹ بانک مرکزی (حدود ۵۳ درصد) اعلام کرده‌اند که در حال حاضر مستقیماً از معادن طلای داخلی خود و با استفاده از ارز بومی طلا می‌خرند. چهار بانک دیگر نیز در حال بررسی پیوستن به این گروه هستند. این آمار نسبت به سال گذشته که ۱۴ بانک مرکزی از ۵۷ بانک، همین رویه را داشتند، رشد چشمگیری نشان می‌دهد.
شائوکای فان، رئیس بخش بانک‌های مرکزی در شورای جهانی طلا، می‌گوید: “ما شاهد یک الگو هستیم، به ویژه در آفریقا و آمریکای لاتین، که برخی بانک‌های مرکزی شروع به خرید مستقیم طلا از معادن داخلی و کوچک خود کرده‌اند. این معادن به دلیل افزایش قیمت طلا به شدت توسعه یافته‌اند.”
پیشگامان خرید طلای داخلی: از آفریقا تا آسیا
کشورهایی مانند کامبوج، تانزانیا، غنا، زامبیا، مغولستان و فیلیپین از جمله کشورهایی هستند که برای افزایش ذخایر طلای خود به معادن داخلی وابسته شده‌اند. به عنوان مثال:
غنا: هیئت طلای غنا، که مسئول خرید طلا برای بانک مرکزی است، در آوریل گذشته توافق‌نامه‌هایی را با چندین شرکت استخراج امضا کرد تا ۲۰ درصد از تولید طلای آن‌ها را خریداری کند.
تانزانیا: سازمان معادن تانزانیا نیز از سپتامبر سال گذشته، تمام صادرکنندگان طلا (معدنکاران و تجار) را ملزم کرده است که حداقل ۲۰ درصد از تولید خود را برای فروش به بانک مرکزی کنار بگذارند.
مزایای پنهان: طلا ارزان‌تر، ذخیره ارزی بیشتر
فان معتقد است که خرید طلا از معادن داخلی می‌تواند ارزان‌تر از خرید آن از بازار بین‌المللی باشد، زیرا بسیاری از این بانک‌های مرکزی طلا را با تخفیفی جزئی نسبت به قیمت جهانی خریداری می‌کنند.
به طور سنتی، بانک‌های مرکزی طلا را از طریق بازار فرابورس لندن می‌خریدند، جایی که طلا با دلار، یورو یا پوند قیمت‌گذاری می‌شود و اغلب شامل شمش‌های با خلوص بالا (استاندارد “گود دلیوری”) می‌شود. اما خرید از داخل، کارمزد بانکی، هزینه‌های واسطه‌ای و همچنین هزینه انتقال و جابجایی را از بین می‌برد و باعث صرفه‌جویی می‌شود.
آدریان اَش، مدیر تحقیقات در شرکت سرمایه‌گذاری طلا «بولین‌ولت»، نیز معتقد است که با افزایش قیمت طلا و جذابیت آن به عنوان پناهگاهی در برابر مخاطرات ژئوپلیتیکی، طبیعی است که بانک‌های مرکزی کشورهای تولیدکننده به سمت تولیدات داخلی خود روی بیاورند.
چالش پالایش: همه نمی‌توانند در خانه شمش استاندارد تولید کنند
با این حال، یک چالش مهم وجود دارد: هزینه فرآوری و پالایش طلا مطابق با استانداردهای “گود دلیوری” (Good Delivery) که شاخص غیررسمی بین‌المللی برای شمش‌های بزرگ طلا است. اگر یک کشور سیستم پالایش “گود دلیوری” در داخل نداشته باشد، مجبور است طلا را برای پالایش به خارج از کشور بفرستد که این کار باعث افزایش قیمت نهایی می‌شود.
تنها برخی بانک‌های مرکزی مانند فیلیپین (که دارای مجوز پالایش “گود دلیوری” است) و قزاقستان (با دو تصفیه‌کننده تایید شده توسط انجمن بازار شمش لندن) از این بابت آسوده خاطرند. اما کشورهایی مانند غنا و زامبیا احتمالا مجبور به تصفیه طلا در خارج از کشور خواهند بود.
انعطاف‌پذیری پولی و حمایت از صنعت داخلی: دلایل کلیدی
انعطاف‌پذیری پولی یکی دیگر از محرک‌های اصلی خرید طلای داخلی است. خرید طلا از بازار جهانی معمولاً به دلار نیاز دارد، که خود یک ذخیره ارزی است. این یعنی بانک مرکزی باید یک ارز را با ارز دیگر مبادله کند. اما در صورت خرید طلا با ارز داخلی، نیازی به این مبادله نیست. فان می‌گوید: “شما می‌توانید ذخایر خود را با ارز خودتان افزایش دهید و در نتیجه برای تقویت ذخیره طلای خود، یک دارایی ذخیره را قربانی نکنید.”
در بحبوحه افزایش بدهی ملی و مخاطرات ژئوپلیتیکی و تجاری، بانک‌های مرکزی به دنبال تقویت سپر ذخایر خود در برابر شوک‌های مالی ناگهانی هستند. داشتن ذخایر متنوع، مانند مهمات برای مدیریت بحران‌های احتمالی عمل می‌کند.
نظرسنجی شورای جهانی طلا نشان می‌دهد که ۹۵ درصد از ۷۳ بانک مرکزی شرکت‌کننده، انتظار دارند همتایانشان در سراسر جهان، ذخایر طلای خود را طی یک سال آینده افزایش دهند.
نیکی شیلز، رئیس واحد تحقیقات و فلزات در MKS PAMP سوئیس، نیز به موضوع حمایت از بخش‌های معدن داخلی و جوامع محلی به عنوان محرک‌های مهم برای این رویکرد اشاره می‌کند. این کار به ایجاد اشتغال نیز کمک می‌کند.
فان در پایان می‌افزاید که داشتن یک خریدار معتبر و بزرگ مانند بانک مرکزی، برای معدنکاران خرده‌پا، بازاری قانونی و عادلانه برای فروش طلایشان فراهم می‌کند. این نه تنها دست شبکه‌های تبهکار را از جریان طلا دور می‌کند، بلکه پایش و ردگیری و مسئولیت‌پذیری را بهبود می‌بخشد. او این را یک “معامله دو سر سود” می‌نامد.