گرانی سوخت و انرژی در ۱۴۰۵؛ بنزین، گازوئیل، آب، برق و گاز در مسیر افزایش قیمت
دیروز (۲۴ آبان ۱۴۰۴)، بخشنامه تهیه و تنظیم لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ توسط رئیس‌جمهور، مسعود پزشکیان، به تمام دستگاه‌های اجرایی کشور ابلاغ شد. یکی از مهم‌ترین و خبرسازترین بخش‌های این بخشنامه، تصمیم دولت برای «افزایش پلکانی قیمت حامل‌های انرژی» در سال آینده است.
دولت تأکید کرده که این سیاست با هدف اصلی حمایت از اقشار کم‌درآمد و همچنین کنترل مصرف در دهک‌های پردرآمد و پرمصرف اجرا خواهد شد.
این طرح «پلکانی» دقیقاً چگونه کار می‌کند
بر اساس رویکرد جدید دولت در بودجه ۱۴۰۵، قرار نیست قیمت انرژی برای همه یکسان گران شود. این سیاست بر تفکیک مصرف‌کنندگان استوار است:
مصرف‌کنندگان کم‌مصرف (پایه): برای خانواری که در حد «الگوی مصرف» یا کمتر از آن انرژی مصرف می‌کنند، قیمت‌ها یا در سطح فعلی باقی می‌ماند یا افزایش بسیار محدودی خواهد داشت.
مصرف‌کنندگان پرمصرف (بالاتر از الگو): اما مصرفِ بیشتر از این الگو، به‌ویژه برای دهک‌های پردرآمد، مشمول نرخ‌های بالاتر و نزدیک‌تر به قیمت تمام‌شده انرژی خواهد شد.
هدف اصلی این است که فشار مالی اضافه به خانوارهای کم‌مصرف و کم‌درآمد وارد نشود، اما جلوی اتلاف انرژی توسط پرمصرف‌ها گرفته شود و ناترازی انرژی دولت بهبود یابد.
اجرای تدریجی و با احتیاط کامل
دولت در این بخشنامه تصریح کرده که اجرای طرح پلکانی قیمت‌ها باید کاملاً تدریجی و با رعایت ملاحظات معیشتی مردم و بخش تولید انجام شود.
به همین دلیل، از دستگاه‌ها خواسته شده تا پیش از هرگونه تعدیل قیمت، تحلیل دقیقی از آثار این سیاست بر دهک‌های مختلف درآمدی و همچنین بر صنایع ارائه دهند. این کار برای آن است که اصلاحات قیمتی به شکلی اجرا شود که کمترین فشار ممکن به گروه‌های کم‌درآمد و بخش‌های حیاتی اقتصاد وارد شود.
منابع حاصل از گرانی صرف چه می‌شود
بخشنامه بودجه ۱۴۰۵ فقط بر افزایش قیمت تمرکز نکرده، بلکه بر «بهبود بهره‌وری انرژی» نیز تأکید جدی دارد. قرار است:
کمک به مردم و صنایع: از منابعی که از این طریق به دست می‌آید، برای کمک به شهروندان و کارخانه‌ها جهت بهبود و نوسازی وسایل سرمایشی-گرمایشی و به‌روزرسانی ماشین‌آلات خطوط تولید استفاده شود.
تقویت بسته‌های حمایتی: هم‌زمان با این اصلاح قیمتی، دولت مکلف شده نظام‌های حمایتی را تقویت کند. این حمایت‌ها می‌تواند شامل هدفمندتر کردن یارانه‌های نقدی (در کنار اصلاح قیمت انرژی) یا ارائه بسته‌های حمایتی مشخص به خانوارهای آسیب‌پذیر باشد تا فشار ناشی از این تغییرات مدیریت شود.
هدف نهایی: اصلاح ساختار مصرف
دولت اعلام کرده که این اصلاحات قیمتی تنها یک اقدام درآمدی برای بودجه نیست، بلکه ابزاری است برای:
مدیریت تقاضا و جلوگیری از اتلاف انرژی
کاهش فشار بر بودجه دولت
اصلاح ساختار مصرف انرژی در کشور
هدایت منابع به سمت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر